Η πειθώ στα χρόνια των Μνημονίων: Ή, γιατί στηρίζω το ΚεΦιΜ.

Αντί εισαγωγής

Η πρώτη μου δουλειά ήταν η καλύτερη. Το σχολείο μου είχε (και έχει ακόμη) έναν επιτυχημένο ρητορικό όμιλο* και στη συμμετοχή μου σε αυτόν χρωστάω πολλές από τις σημαντικότερες φιλίες και εμπειρίες της ζωής μου. 

Όταν ήρθε η σειρά μου να προπονήσω τον όμιλο, προέτρεπα τους μαθητές να μην αναλώνονται στη συλλογή στατιστικών στοιχείων και ο ίδιος τα χρησιμοποιούσα πολύ σπάνια. Υπήρχαν πρακτικοί λόγοι γι' αυτό (δύσκολα διασταυρώνονται στοιχεία στη μέση της συζήτησης), ύπήρχε όμως και η εκπαιδευτική διάσταση. Το ζητούμενο ήταν να καταλάβει κανείς πώς δομείται ένα επιχείρημα, από που αντλεί την ισχύ του, και πώς μπορούν να εντοπιστούν οι αδυναμίες του - όχι να μάθει απέξω νούμερα και παραπομπές. Oι μαθητές αναλάμβαναν στην τύχη την πλευρά του θέματος την οποία θα υπερασπίζονταν. Όχι για να μάθουν τάχα ότι δεν υπάρχει αλήθεια, αλλά για να μάθουν ότι ο συνάνθρωπός μας πολλές φορές πρώτα διαμορφώνει 'θέσει' την άποψή του κι εκ των υστέρων μαθαίνει να την υπερασπίζεται. Ο δημόσιος διάλογος δε, ακολουθεί τον κανόνα του Kuhn: ένα υπόδειγμα νικιέται από ένα άλλο υπόδειγμα, από ένα πιο ελκυστικό αφήγημα. Δεν νικιέται από τα δεδομένα που δεν εξηγεί. 

Δεν έχω αλλάξει γνώμη, παρά τα φαινόμενα. 

Το ιστολόγιο αυτό δεν ξεκίνησε για να κάνω fact-checks και να γράφω σεντόνια. Η κρίση όμως, και ειδικά οι επικοινωνιακοί εμφύλιοι του 2010—12 και του 2015, τα έφεραν όλα αυτά στο προσκήνιο από ανάγκη. Ο κόσμος έμαθε να πιστεύει κυριολεκτικά τέρατα. Βασικά στοιχεία, προσβάσιμα κατ' αρχήν, έλειπαν από την επιχειρηματολογία και την αντίληψη κάθε πλευράς. Τα ηλεκτρονικά μέσα, ακόμη κι εκείνα με ονόματα βαριά σαν πιεστήριο, σπάνια παρέθεταν πρωτογενείς πηγές. Η κοντόφθαλμη λογική τους ακόμη και τώρα είναι ότι ένας επισκέπτης που ξεροσταλιάζει παθητικά στις σελίδες τους είναι πολυτιμότερος από κάποιον που αλλάζει σελίδα για να εξετάσει τις πηγές τους. 

Τι μένει να πούμε;

Κι όμως σιγά σιγά η σκόνη καταλαγιάζει. Οι Έλληνες έχουν μάθει την ορολογία της κρίσης και ποιά νούμερα πρέπει να προσέχουν σαν ηλικιωμένοι που κάνουν συχνά εξετάσεις. Οι πάλαι ποτέ αντιμνημονιακοί υπογράφουν μνημόνια και τα υπερασπίζονται ψελλίζοντας λόγια που τους μάθαμε εμείς, οι γερμανοτσολιάδες - προδότες - νεφελίμ - ανάλγητοι φιλελέρες. Το κακό ΔΝΤ έγινε καλό ΔΝΤ, και σιγά σιγά απλά ΔΝΤ. Μετά από επτάμιση χρόνια, οι Έλληνες όσες πληροφορίες ήθελαν να μάθουν πάνω-κάτω τις έχουν μάθει. 

Στο μεταξύ οι Έλληνες φιλελεύθεροι χάσαμε τη μάχη για τη νοηματοδοσία της Κρίσης. Σε μια Βουλή με Λεβέντη, Νικνικ, Πόρτα-Πόρτα και Χρυσαυγίτες έχουμε ελάχιστους βουλευτές και κανένα γνήσια δικό μας κόμμα. Ο Έλληνας δέχτηκε, με τα πολλά, ότι το κράτος ξόδευε περισσότερα από όσα εισέπραττε κι ότι δεν παίζει να μας χαρίσει λεφτά ο Πούτιν ή να πλουτίσουμε από τα πετρέλαια του Αιγαίου.Αλλά μετά από επτά χρόνια κρίσης δεν τον νοιάζει ποιός έφταιξε ούτε τι έπρεπε να είχε γίνει διαφορετικά. 

Επειδή όμως όραμα για την επόμενη μέρα δεν υπάρχει, έχουμε ακόμη μια ευκαιρία να κάνουμε κάτι χρήσιμο για τη χώρα. Η κουβέντα που κάναμε ως τώρα πρέπει να τελειώνει και να δώσει τη θέση της σε έναν εντελώς διαφορετικό διάλογο. 

Ο Κιμ δεν θα πατήσει το κουμπί

Για να δούμε τι είδους διάλογος πρέπει να ξεκινήσει, ας σκεφτούμε τι θα συμβεί αν κάποτε τελικά 'νικήσουμε' ιδεολογικά. Θα πεθάνουν από τη ντροπή τους οι επιτήδειοι κρατιστές και οι συμπολίτες μας που τους έφεραν στην εξουσία; Θα αυτοεξοριστούν όλοι μαζί στη Βενεζουέλα, την Ουγγαρία ή έστω τη Σουηδία (ανάλογα τον καημό του ο καθένας); Θα αποσυρθούν σε μοναστήρια διαβάζοντας προφητείες; Θα δεχτούν την τεχνοκρατική μας ανωτερότητα και θα μας παρακαλέσουν να τους κυβερνήσουμε; Ή μήπως θα πατήσει το κουμπί ο Κίμ, αδειάζοντας την Ελλάδα για να εποικιστεί από πιο άξιους φιλελεύθερους πολίτες εισαγωγής; 

Μα τίποτε απ' όλα αυτά δεν θα γίνει, κι ευτυχώς. Η χώρα μ' αυτά και μ' αυτά θα συνεχίσει να υπάρχει - πιο γερασμένη, πιο φτωχή- και οι ιδεολογικοί μας αντίπαλοι μαζί της. Δεν μας περιμένει ούτε φιλελεύθερη, ούτε εθνικιστική, ούτε σοσιαλιστική, ούτε αναρχική επανάσταση στο τελος του δρόμου. Αφού έχουν έτσι τα πράγματα, τριών ειδών τακτικές μας απομένουν: συνεργασία, δολιοφθορά και προσηλυτισμός. 

Είμαστε λίγοι

Συνεργασία και δολιοφθορά είναι δύο εκδοχές της ίδιας τακτικής - οι φιλελεύθεροι αναρριχώνται στην εξουσία καβάλα σε ένα μεγαλύτερο κόμμα - είτε ως εταίροι του σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό, είτε καταλαμβάνοντας εκ των έσω την ηγετική του ομάδα.

Δεν θέλω να αδικήσω όσους σκέφτονται έτσι. Το ελληνικό πολίτευμα είναι τόσο άνισα στημένο κατά των μικρών πολιτικών δυνάμεων που δεν αφήνει περιθώρια για ελπίδα. Ξεχνούν όμως πόσο λίγοι είμαστε (δείτε σχετικά εδώ). Περίπου ένα 6%-7% του εκλογικού σώματος είχαν φιλελεύθερες αξίες το 2008 και στα κοινωνικά και στα οικονομικά ζητήματα . Ίσως φτάσαμε στο 9%-10% το 2015 και εκεί βρισκόμαστε ακόμη το 2017. Οι περισσότεροι φιλελεύθεροι (που όντως ψηφίζουν) υποστηρίζουν τη ΝΔ, όμως μειοψηφούν σημαντικά μεταξύ των ψηφοφόρων της (ήταν λιγότερο από το 20% του συνόλου το 2008, λίγο παραπάνω το 2015, λιγο λιγότεροι το 2017). 

Για να μην σας κουράζω: κανένα κόμμα εξουσίας δεν πρόκειται να αλλάξει δραστικά πορεία για το χατίρι μας. Καλή τύχη στον Κυριάκο, αλλά μην έχετε αυταπάτες. Η δουλειά των κομμάτων εξουσίας δεν είναι να κάνουν ιδεολογικές επαναστάσεις, αλλά να χτίζουν, με μπαλώματα και με εκπτώσεις, συμμαχίες μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων που για λίγο βρίσκουν κοινό τόπο σε πέντε δέκα αιτήματα. Αυτό δεν είναι ελάττωμα της δημοκρατίας - το αντίθετο.

Η λύση του προσηλυτισμού, όσο δύσκολη κι αν φαντάζει, έχει περισσότερες προοπτικές και είναι απόλυτα συμβατή με τις άλλες δύο. Για να το πω αλλιώς: δεν χρειάζεται οι φιλελεύθεροι να συμφωνήσουμε σε πρόσωπα ή κόμματα αν καταφέρουμε να φτιάξουμε σιγά σιγά ένα πραγματικό, ζωντανό κίνημα που θα φέρει κι άλλους συμπολίτες μας σε επαφή με τις ιδέες μας. Ένας ισχυρός πόλος ψηφοφόρων που είναι συνεπείς σε πέντε απλά αιτήματα και μπορούν να συνεννοηθούν σε βασικό επίπεδο με τους συμπολίτες τους θα αναγκάζει πάντα σε συμβιβασμούς τα κόμματα εξουσίας κι ας μην τα ψηφίσει ποτέ.

"Έχετε δύο λεπτά να σας μιλήσω για τον Κύριο και Σωτήρα μας, την ελεύθερη αγορά;" 

Αν διαλέξουμε την επιλογή της της πειθούς, ο δρόμος μας είναι ανηφορικός. Επτά χρόνια τώρα δεν καταφέραμε να πείσουμε πολλούς συνανθρώπους μας. Οι επικλήσεις της 'κοινής λογικής', η οχύρωση πίσω από στατιστικές, ακόμη και οι εξαγριωμένες επιθέσεις σε 'σανοφάγους' και 'γίδια', όλα αυτή την αδυναμία μας δείχνουν - να πείσουμε, να διδάξουμε ανθρώπους έξω από τον κύκλο μας. Δεν σας κάνω τον έξυπνο - εγώ τα έκανα πρώτος αυτά τα λάθη. Πρέπει όμως να τα αφήσουμε πίσω μας. 

Η "κοινή λογική" είναι η χειρότερη από τις αυταπάτες μας. Ο άνθρωπος δεν είναι αυτό που νομίζουμε. Η ελευθερία κι ο αυταρχισμός του έρχονται εξίσου αυθόρμητα και αβίαστα. Δεν έχει ούτε φυσικό αισθητήριο της αλήθειας ούτε φυσική ροπή προς αυτήν. Το μόνο που ενστικτωδώς αφουγκραζόμαστε στο λόγο του άλλου είναι η βιολογική, κοινωνική, ή ιδεολογική μας συγγένεια - ενστικτωδώς ξεχωρίζουμε τους 'δικούς μας' από τους 'αλλους'. Ακριβώς γι αυτό το λόγο, οι άνθρωποι δεν αλλάζουν γνώμη πάνω στην κουβέντα, επειδή τους έπεισες με τη ρητορική μαεστρία σου, την τετράγωνη λογική σου ή τα τεκμήριά σου. Μπορούν όμως να πειστούν για την καλή σου προαίρεση, ή τη βαθειά σου γνώση, και να αρχίσουν να σε ακούν πιο προσεκτικά.

Ο πραγματικά πειστικός λόγος δεν είναι λοιπόν ο λόγος που αλλάζει γνώμη στον άλλο, αλλά αυτός που τον μπολιάζει με αμφιβολία ή περιέργεια, ή τον κάνει να σκεφτεί με τρόπο που δεν έχει ξανασκεφτεί ποτέ. Που ταράζει τον απαθή. Η πειθώ δημιουργεί μια διαφορά δυναμικού, ας το πούμε έτσι, ανάμεσα στις πεποιθήσεις που έχει, ή ανάμεσα στις πεποιθήσεις και τις πράξεις του. Το τι θα κάνει με αυτή την ενέργεια δεν μπορείς να το καθορίσεις με την πειθώ. Μπορεί (σπάνια) να αλλάξει στάση. Μπορεί (συχνότερα) να αναζητήσει επιπλέον επιβεβαίωση για τις απόψεις του. Μπορεί να σε αποφεύγει ή να σε περιθωριοποιήσει. 

Η αυταπάτη της κοινής λογικης όμως μας περιορίζει και με πιο σημαντικούς τρόπους. Αφενός δεν έχουμε πάντα δίκιο. Αφετέρου ο δημόσιο διάλογος δεν χτίζεται στη βάση της λογικής.

Πώς δουλεύει ο δημόσιος διάλογος

Σκεφτείτε λίγο τι γνωρίζουμε για τη δυναμική του δημόσιου διαλόγου στις μέρες μας. Ο Galam (2013) πχ μας λέει ότι όταν ο δημόσιος διάλογος διεξάγεται υπό συνθήκες αβεβαιότητας, αργά ή γρήγορα υπερισχύει η πλευρά με τους περισσότερους παθιασμένους οπαδούς. Οι Guazzini et al (2015) εξηγούν ότι δεν είναι η προσωπικότητα του άλλου που τον κάνει παθιασμένο. Είναι η θέση του στο δίκτυο. Η προσωπικότητα καθορίζει μόνο σε τίνος την επιρροή θα είναι πιο δεκτικός. Ανακαλύπτουμε λοιπόν αυτό που ξέρουν όλες οι θρησκείες, όλες οι συμμορίες, όλες οι μονάδες ειδικών δυνάμεων, και όλες οι ποδοσφαιρικές ομάδες, είναι ότι κανείς είτε ανατρέφεται μέσα σε έναν χώρο είτε μυείται σε αυτόν με σύμβολα, αφηγήματα και τελετουργίες. Αμφότερες είναι κοινωνικές και όχι λογικέ ή μηχανικές διαδικασίες. 

Αυτό ισχύει και για "πεφωτισμένες" τάχα απόψεις όπως οι δικές μας. Η "γενιά της easyjet" γουστάρει Ευρώπη και ανοιχτά σύνορα γιατί μυήθηκε σε αυτήν σε στιγμές καθοριστικές - στις σπουδές, σε περιπετειώδεις νεανικές διακοπές, σε επιχειρηματικά ταξίδια, σε καλοκαιρινούς έρωτες. Όχι επειδή την έπεισαν τα επιχειρήματα υπέρ της Ενιαίας Αγοράς ή επειδή ψάχτηκε καθόλου σε θέματα Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Θα μου πείτε - οι φανατικοί πρέπει τουλάχιστον να είναι αμόρφωτοι ή χαζούληδες. Όσο περισσότερα γνωρίζει κανείς τόσο πιο πολύ νερό βάζει στο κρασί του. Κι όμως, μας λένε οι Kahan et al (2013), αναλύοντας το φαινόμενο της 'στρατευμένης' τεχνικής δεξιότητας. Όσο καλύτερα καταρτισμένος είναι κανείς, τόσο περισσότερο μπορεί να διαστρέψει τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του. Η πόλωση σε καίρια ζητήματα είναι μεγαλύτερη μεταξύ των 'ψαγμένων,' παρά μεταξύ των περαστικών.

Πέρα από την ποσοτική πλευρά του φαινομένου υπάρχει και ποιοτική πλευρά. Όταν ο κόσμος ακολουθεί και αναπαράγει υλικό που επιβεβαιώνει τις απόψεις του και προωθεί ομοϊδεάτες, μοιραία δημιουργούνται γκέτο και μονοκαλλιέργειες ιδεών που γίνονται όλο και πιο ακραίες. Όπως κάθε είδους αιμομιξία, κάθε ανταλλαγή απόψεων μέσα σε αυτούς τους θύλακες αποδυναμώνει τις θέσεις τους - η άμυνα ενάντια στην κριτική γίνεται όλο και περισσότερο όχι μέσω επιχειρημάτων αλλά με κοινωνικούς ελέγχους. Αυτό το βλέπουμε ξεκάθαρα όταν το κάνουν οι 'άλλοι'. Δεν το βλέπουμε ξεκάθαρα όταν το κάνουμε εμείς οι ίδιοι.

Φιλελευθερισμός με φετβάδες δεν γίνεται

Είναι πλέον κοινός τόπος το αφήγημα, ότι τάχα ο φιλελεύθερος κόσμος δεν μπορεί να μιλήσει στον υπόλοιπο επειδή ζει σε μια ελίτ φυσαλλίδα όπου ομοϊδεάτες μιλούν μεταξύ τους. Δεν είμαστε, λέει αυτή η λογική, παρά μια ηχηρή παρέα από επαγγελματίες καλοθελητές ειδικευμένους στο να προσβάλλονται για λογαριασμό τρίτων και να μιλούν υποτιμητικά στους αδαείς. Ή από καλοπληρωμένους και καλοδικτυωμένους αερητζίδες που λένε τεμπέλη και παράσιτο τον κάθε βιοπαλαιστή που δεν δέχεται να του καταστραφεί η ζωή για να τέμνονται στο σωστό σημείο οι καμπύλες της προσφοράς και της ζήτησης. Ο δε 'κανονικός' κόσμος αντιδρά στις εμμονές μας, που του επιβάλλονται συχνά έξωθεν και δια του νόμου, με όλο και πιο προκλητικές και ακραίες εκφράσεις των αντιλήψεών του.

Βλακείες. 

Συμφωνώ οτι χάθηκε κάπου στην πορεία η τέχνη της πειθούς. Είναι λειψός και τελικά επικίνδυνος ένας φιλελευθερισμός που στηρίζεται σε τετελεσμένα, σε εκβιαστικά διλήμματα, σε φιρμάνια και σε δικαστήρια. Όχι επειδή οι εξουσίες δεν οφείλουν να αναγνωρίζουν την πραγματικότητα, και να σέβονται και να υπερασπίζονται ελευθερίες και δικαιώματα. Αλλά επειδή τα νομικά και πολιτικά κεκτημένα χτίζονται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι ωριμάζουν στη συνείδηση της κοινωνίας οι αντίστοιχες ιδέες. Ο φιλελευθερισμός δε όταν νικά κατά κράτος στα χαρτιά γίνεται νωθρός και θρασύς – αρχίζει να απαντά στον ανελεύθερο λόγο πρώτα με τον καταναγκασμό και μετά, πολύ αργά, με την πειθώ. Και όταν συμβεί δύο και τρεις φορές αυτό, άκομψα και δημόσια, ο πολύς κόσμος νοιώθει ότι βάλλεται.

Αν λοιπόν κάποια δικαιώματα κα κάποιες ευκαιρίες δεν μπορούν να περιμένουν να ωριμάσει η κοινωνία, καθήκον μας τότε είναι να κάνουμε πιο γρήγορα το ιδεολογικό μας έργο. Πιστεύω όμως ότι η κοινή γνώμη μπορεί να μεταστραφεί γρήγορα, ακόμη και σε ζητήματα που τον πολύ κόσμο τον ταράζουν βαθιά στην ψυχή του. Δείτε πχ πώς αντέδρασε ο Ελληνικός λαός στο θέμα των προσφύγων - πώς βρεθήκαμε από λαός βασικά φοβικός να είμαστε και πάλι, με τις όποιες παραφωνίες, φιλόξενοι και ανθρώπινοι.

Ποιό είναι λοιπόν το αφήγημά μας;

Το φιλελέ Think Tank Dianeosis δημοσιεύει από το 2015 μια σειρά από εξαιρετικές δημοσκοπήσεις σχετικά με τις πεποιθήσεις και τη νοοτροπία των Ελλήνων - ‘Τι Πιστεύουν οι Έλληνες’. Οι απαντήσεις των πολιτών είναι , ακούω, αντιφατικές – όλοι είμαστε λίγο καπιτάλες, λίγο σοσιαλιστές, λίγο αναρχικοί και λίγο φασίστες. Γνέφουμε όλοι αναγνωρίζοντας το πρόβλημα, μετράμε απογοητευμένοι τις λιγοστές ‘υγιείς δυνάμεις’ του τόπου και περιμένουμε την επόμενη έκδοση. Δεν είναι αυτή, νομίζω, η σωστή απάντηση.

Η απάντηση είναι ότι οι Έλληνες (και οι υπόλοιποι λαοί επίσης) δεν ‘πιστεύουν’ τίποτε, κι ως εκ τούτου μπορούν να αντιφάσκουν χωρίς πρόβλημα. Για να είμαι πιο σαφής – οι πολίτες μπορεί να έχουν ηθικές ή φιλοσοφικές αρχές που τους κατευθύνουν στις προσωπικές τους επιλογές. Αυτές όμως σπάνια τους είναι χρήσιμες σε μάκρο ζητήματα. Εκεί αντιθέτως οι πολίτες βρίσκουν το δρόμο τους συνδέοντας αφηγήματα – σκεφτείτε τον Ταρζάν να πετά πάνω από τη ζούγκλα πηδώντας από χορτόσχοινο σε χορτόσχοινο.

Όσοι έχετε διαβάσει το Dune του Frank Herbert θα θυμάστε τις μεθόδους των Bene Gesserit – οι ιεραπόστολοί τους πετούν από πλανήτη σε πλανήτη σπέρνοντας πιασάρικους και εύπλαστούς μύθους και προφητείες. Αιώνες μετά, οι πράκτορές τους όπου κι αν προσγειωθούν μπορούν να επικαλεστούν αυτά τα γνώριμα αρχέτυπα για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη και το θαυμασμό των ντόπιων. Από τέτοια ‘βαθιά αφηγήματα’ αποτελείται η συνείδηση του μέσου πολίτη. Όποιος ξέρει να τα χειρίζεται, κυβερνά τον κόσμο.

Δεν γνωρίζω να έχουν χαρτογραφηθεί ποτέ σε βάθος τα βαθιά αφηγήματα και οι κοινωνικές ομάδες στις οποίες βρίσκουν απήχηση στην Ελλάδα. Αξίζει όμως. Η χώρα μας έχει φιλελέ αφηγήματα. Για να τα ανακαλύψουμε χρειάζεται να ξαναζωντανέψουμε και μια άλλη, παλιότερη μέθοδο από τις δημοσκοπήσεις και τα focus groups - χρειαζόμαστε φιλελέ λαογράφους.

Χρειάζεται οι φιλελέδες να καταλάβουμε σε βάθος ποια είναι τα βαθιά αφηγήματα που κουβαλάμε σα λαός, ποιά μπορούν να μεταστραφούν σε υγιείς δυνάμεις και ποιά πρέπει να τα πολεμήσουμε. Ιδανικά, αυτή τη δουλειά θα την είχαμε κάνει πριν την κρίση. Τίποτε όμως δεν είναι ιδανικό και πρέπει να πιάσουμε την άκρη του νήματος από κει όπου έχει κατρακυλήσει το τόπι.

Τις καλές εποχές το αφήγημα της Ευρώπης ήταν ένα τέτοιο βαθύ αφήγημα – η τουρκοκρατία και οι πόλεμοι μας απέκλεισαν από την φυσική μας κληρονομιά – εμείς δώσαμε τα φώτα στην Ευρώπη και από γκαντεμιά τώρα τα απολαμβάνουν άλλοι κι εμείς όχι. Ως Ευρωπαίοι πια και κάτω από τη θαλπωρή μιας διαρκούς ειρήνης, εύκολα θα ανακτήσουμε το χαμένο έδαφος. Δεν αρκούσε αύτο το αφήγημα – μόλις βρεθήκαμε σε (τεχνητή, πιστεύω) σύγκρουση με την Ευρώπη κατέρρευσε.

Για να ξανα-ανακαλύψουμε την τέχνη της πειθούς πρέπει να σκεφτούμε βαθιά, να ακούμε προσεκτικά, και να ξαναφτιάξουμε όχι το ένα, λειψό, αφήγημα της προόδου, αλλά πολλά και αλληλλεπικαλυπτόμενα αφηγήματα. Θέλω κι εγώ να συνεισφέρω σε αυτό το έργο.

[Συνεχίζεται]

* στατιστική-μπόνους: το 2009, σύμφωνα με την PISA, το 7.5% των μαθητών της επικράτειας είχαν πρόσβαση σε ρητορικούς ομίλους. 

Όπου κι αν πάω η Ελλάδα με γειώνει

More details on the artist and his work here. Note also that, as with everything else, art in Blackheath is three times as expensive as it should be.

AGH, WHAT THE HELL, HERE'S MY CNBC INTERVIEW

Here we are, me and CNBC's Ross Westgate discussing ACCA's latest Global Economic Conditions Survey, of which I am the editor. It's good news, but with a twist. See the full survey report here.

 

PS If the video doesn't work, try here.

UPDATE: Also got some nice Bloomberg coverage here.

THE TWITTER ACCOUNT IS GONE, THE BLOG LIVES ON

Dear Friends, 

I cancelled my Twitter account Tuesday morning. A forgotten auto-feed might re-activate it temporarily, but rest assured it is down for good. 

I had thought of this many times over the last year, and increasingly in 2013. On Tuesday I simply found a moment of clarity in which to do so. I am very pleased with my decision, as it's already brought me a great deal of peace of mind and given me back an average of two hours a day to do whatever I want with.

I thoroughly enjoyed having a well-read account on Twitter. However, the debate on the Greek twittersphere has long moved away from facts and figures, which I know and love. I thought at first that it had moved on to politics, which I was still happy to debate. But it's not quite that. 

Over the last two years, the Greek twittersphere increasingly became more enraged, less spontaneous, and more self-referential. It's now packed to the gills with party-affiliated propagandists, nihilist trolls, and people on the lookout for ideological enemies. Most importantly, it is a closed system, drunk with its own heady mixture of adoration and hate, in which pundits fail to realise how unrepresentative they are of society at large, and yet pretend to speak for the people, or common sense, or something or other that they don't. 

Worse still, I don't think my own behaviour on the platform was miles above the level of the aforementioned. I had an advantage over a few of them in that I was not mentally ill or on someone's payroll, but like many users, I sometimes went in to pick fights, sometimes revelled in aphorisms, and often preferred a loud round of applause to a meaningful contribution.

Maybe Greek twitterers will get their civil war in the end, but I want nothing to do with it. It's just not a medium that can help promote the generation of ideas, or reconciliation of any kind.

It also took up a lot of the time I could have spent blogging - the instant gratification of retweets and reactions can motivate you more than the slow buildup of an appreciative audience. In this regard I let my natural audience down - the quality and quantity of posts suffered and it's not hard to prove this. I apologise to early and loyal followers of the blog who must have at some point thought I'd picked another audience over them. They were right, too.

Privately, I also needed to end this constant drain on my own time and attention span. I joined as a young professional with no commitments and tons of time to waste. I am hardly in the same place right now and to maintain this level of activity for the sake of my own vanity would be plain stupid. 

As a parting gift, I downloaded from Twitter my entire history of Tweets. You can download it, unedited, from here. 

Stay tuned for proper posts without further introspection. 

@LOLGREECE ON TOUR

While I haven't been writing much over the last year, I have been speaking, in both my professional capacity and as an amateur econblogger. Unfortunately, I've rarely been able to link to a recording (with a significant exception here).

So here's a little nameday treat for all the Johns and Joannas reading the blog, and the rest of you can be freeloaders in one of the rare instances that I will tolerate such. It comes from ACCA's 4th international public sector conference and is part of a session with Brian Quinn (director - loan department, World Bank) and 

Mario Marcel, deputy director - public governance and territorial development directorate, Organisation for Economic Cooperation and Development, OECD). 

You can watch a video of the session here.

My piece begins at 38:38 and I apologise in advance for the close crop that makes it impossible to read my slides. You can, of course, see and download them here instead:

As for people looking for something new, there is my presentation of 8 January at the Grande Bretagne in Athens, entitled 'Greece and the Eurozone Endgame'. You can read through it (or download, if you prefer) below.

This was a new experience for me. If you haven't presented non-stop for an hour and a half, you can't possibly imagine how difficult it is to be a populistar, quasi-military 'socialist' leader. We may need to start figuring them out though, because I dare say whoever is prime minister in Greece next will probably sound like that anyway. Hell, even our current PM is trying to.
 

BAΒU? THAT THE BEST U CAN DO?

Πρόσφατα υπέπεσε στην αντίληψή μου, μετά από RT της @_LaScapigliata, ένας καλογραμμένος πολεμικός με τίτλο ‘O νεοφιλελευθερισμός ως αντεστραμμένος εθνικισμός’ του @LeninReloaded στον οποίο νομίζω (μάλλον από ψώνιο) ότι μου επιφυλάσσεται ένας μικρός ρόλος ως συγγραφέα «σε άλλο ιστολόγιο της τάξης των εξ επαγγέλματος «αντιεθνικιστών» νεοφιλελεύθερων» και «ιδεολογικού παιδού της Δυστυχίας του να είσαι Έλληνας [του Ν. Δήμου]» Αυτά με αφορμή το επεξηγηματικό μου κείμενο «Self Hating Greek FTW» όπου απαντώ σε όσους με κατηγορούν για δήθεν έλλειψη πατριωτισμού.

Βέβαια για να μη δημιουργώ ψευδείς εντυπώσεις καλό θα ήταν να τονίσω ότι κύριος στόχος του εν λόγω άρθρου δεν ήμουν εγώ αλλά ο ίδιος ο Δήμου, τον οποίο γνώρισα μόλις φέτος ως αγαπημένο πρωταγωνιστή  των Δίλεπτων Μίσους της ιντερνετικής αριστεράς – είναι φαντάζομαι για την εθνική συνείδηση μερικών εξ αυτών ό,τι ο Μίχας ή ο Μανδραβέλης για την οικονομική τους ενημέρωση.

Στο κείμενό μου η δήθεν υπερήφανη οικειοποίηση εκ μέρους μου του όρου Self Hating Greek διαψεύδεται από τις πρώτες κιόλας λέξεις (αυτός εξάλλου είναι ο λόγος που το έγραψα). Αυτό θα μπορούσε εύκολα να το διαπιστώσει ο αναγνώστης, αν ο επικριτής μου (;) είχε την καλοσύνη να παραθέσει ένα σύνδεσμο.

Για να ευχαριστήσω εντούτοις τον @LeninReloaded, ετοίμασα μια παράφραση του άρθρου του με λίγα μόνο επιπλέον σχόλια που ίσως να τον διασκεδάσει. Για τους σκοπούς αυτής της παράφρασης ας επινοήσουμε έναν όρο, ‘τοπικιστικός διεθνισμός’ για να περιγράψουμε την περίεργη φιλοσοφία που αναπτύσσεται στο δεύτερο μισό του άρθρου.

===================================================

Ο αφορισμός  #317 του Καρλ Κράους, αυτού του ανυπέρβλητα πικρόχολου αποστάτη της αυστριακής αστικής τάξης, έχει ως εξής: «Το απεχθές με τον σωβινισμό δεν είναι τόσο η αντιπάθεια για τα άλλα έθνη όσο η αγάπη για το δικό μας.» Αν κάποιος φιλελεύθερος τύχαινε να σκοντάψει πάνω σ' αυτή τη διατύπωση θα ένιωθε την ανάγκη να συμπληρώσει το εξής: «Το απεχθές με τον τοπικιστικό διεθνισμό δεν είναι τόσο η αντιπάθεια για τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό, όσο η  αγάπη (που παραπέμπει ευθέως στο Σύνδρομο της Στοκχόλμης) για το στρεβλό πλην οικείο σύστημα που τον καταδυναστεύει στη χώρα του.»

=============================================

 Όπως λέει και ο επικριτής μου (;),

«για μας όμως επίσης, η εργατική τάξη οργανώνεται και διεκδικεί αναγκαστικά τοπικά, στα πλαίσια συνεπώς – και αναπόφευκτα – ενός έθνους-κράτους, απευθυνόμενη σε μια εθνική νομοθεσία, εθνικές συλλογικές συμβάασεις, εθνικό Σύνταγμα, εθνική κυβέρνηση, αναδεικνύοντας φυσικά τον επικαθορισμό τους από τον υπερεθνικό χαρακτήρα των κεφαλαιοκρατικών συμφερόντων και όχι αναζητώντας μια ούτως ή άλλως ανύπαρκτη καθαρότητα.»

Συνεχίζω να παραφράζω:

======================================================

Η αλήθεια αυτής της συμπληρωματικής διατύπωσης, σύμφωνα με την οποία ο τοπικιστικός διεθνισμός ως τέτοιος, ως εδραιωμένο και αυτοτελές πολιτικό πρόταγμα, είναι στην πραγματικότητα μια συντεχνιακή ιδεολογία, πιστοποιείται εύκολα.

Οι προτάσεις των «πατριωτών» διεθνιστών --και εννοώ τόσο τον ισοπεδωτικό αντι-δυτικισμό τους όσο και την εξίσου ισοπεδωτική λατρεία τους για κάθε «κατάκτηση» των εγχώριων νταβατζήδων του συνδικαλισμού, απευθύνονται σε έναν υπόρρητο ή αδήλωτο «μεγάλο Άλλο.» Ο  «πατριώτης» διεθνιστής γράφει μεν απευθυνόμενος ως επί το πλείστον σε αστούς και τέκνα αστών που έχουν διεθνή ιδεολογικά αναγνώσματα και ερεθίσματα και τα επικαλούνται με εξαντλητική συχνότητα --όλως παραδόξως-- γράφει όμως ωσάν ο πραγματικός του αναγνώστης να είναι ο μεγάλος  Άλλος της εγχώριας εργατιάς, που θα αναγνωρίσει σ' αυτόν το οικείο πλατύ κούτελο και αιχμηρό μούσι του ινστρούχτορα, και θα του εμπιστευθεί τα πνευματικά ηνία της Επανάστασης. Εξάλλου όπως παραδέχεται και ο ίδιος ‘στοχεύει στην ενεργό παρέμβαση στην διαμόρφωση και κατεύθυνση του εργατικού κινήματος.’

=======================================================

Αυτή η εμμονή στην πνευματική ηγεσία της  Επανάστασης δεν είναι ίδιον όλων των αριστερών. Δεν θα τη βρει κανείς π.χ. στους αριστερούς που μπορούν να κάνουν κι ένα διάλειμμα στα Starbucks μετά την πορεία ή να κάτσουν να δουν μια μη στρατευμένη ταινία με μη ομοϊδεάτες φίλους τους. Είναι όμως κεντρικό ζητούμενο για τους ζηλωτές της επανάστασης. Εκείνους που έχουν θυσιάσει πολλή από τη ζωή τους προσμένοντας τη στιγμή της εξέγερσης που θα τους δικαιώσει -όπως ο ζηλωτής μοναχός προσμένει την Κρίση και την ανάσταση των νεκρών. Γι’ αυτό και οι τελευταίοι καταβαραθρώνουν με τόσο μίσος τον «ψευδή ρεαλισμό και ανέξοδο διεθνισμό της "ευρω-αριστεράς".» Καλώς ή κακώς η μόνη επανάσταση της οποίας προλαβαίνει να εξελιχθεί σε ηγέτη ο μέσος ζηλωτής Έλλην Επαναστάτης, δικαιολογώντας τις θυσίες του, είναι η Ελληνική –Ελλαδάρα λοιπόν και ξερό ψωμί.

Δεν είναι τυχαίο ότι ερωτηθείς, στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Έρευνας Αξιών του 2008 (στοιχεία από εδώ), πόσο υπερήφανοι είναι που είναι Έλληνες, το 56.5% όσων δήλωναν πρόθεση ψήφου για το ΚΚΕ απήντησε «πολύ υπερήφανος/η» και το 34% «αρκετά υπερήφανος/η» - σχεδόν τα ίδια ποσοστά που δήλωναν πρόθεση ψήφου για τον ΛΑ.Ο.Σ. Αυτό παρά το γεγονός ότι, όσο πιο αριστερός δήλωνε κανείς σε μια απλή μονοδιάστατη κλίμακα δεξιάς-αριστεράς, τόσο λιγότερο υπερήφανος δήλωνε για την ελληνικότητά του. Εννοείται ότι οι πιο «υπερήφανοι» Έλληνες με διαφορά ήταν οι ψηφοφόροι των δύο κομμάτων εξουσίας και ότι ακόμη και μεταξύ όσων θεωρούσαν εαυτούς 'τόσο αριστερούς όσο πάει' οι μισοί ένοιωθαν 'πολύ περήφανοι' που ήταν Έλληνες.' 

Η συντεχνιακή αντίληψη του τοπικιστικού διεθνισμού δεν εξαντλείται βέβαια στο ρόλο της πνευματικής ηγεσίας του. Γιατί αυτό που παρέλειψε στη διατριβή του περί babu-wannabees ο συγγραφέας είναι ότι επί δεκαετίες τώρα συνεισφέρουν  στην επιλογή νέων  συμπολιτών μας να μεταναστεύσουν προς χώρες κατ’ εξοχήν απεχθείς προς τον ίδιο και τους ομοϊδεάτες του. Η μετανάστευση των καλοβαλμένων δυτικολάγνων δεν ενοχλεί προσωπικά τον κάθε ζηλωτή Επαναστάτη (καλά ξεκουμπίδια θα μου έλεγε αν κάναμε αυτήν την κουβέντα πριν ξενιτευτώ το 2005), αλλά εντούτοις βγάζοντας από την αγορά εργασίας ένα πολύ σεβαστό αριθμό υποψήφιων ανέργων αποσυμπιέζει λίγο την Ελληνική κοινωνία και καθυστερεί, έστω και λίγο μόνο, την κοινωνική έκρηξη που φαντασιώνεται ο επίδοξος ινστρούχτορας. Αυτό είναι, εννοείται, ασυγχώρητο.

Κύριοι ζηλωτές και επίδοξοι ινστρούχτορες (γιατί ο L-R είναι ένας μεταξύ πολλών), αν αυτό σας βοηθά να κοιμάστε χωρίς να τρίζετε τα δόντια σας, μπορείτε να λέτε στους εαυτούς σας και στο ποίμνιό σας ότι εμείς η συμμορία των ‘νεοφιλελεύθερων’ διατρανώνουμε συνθηματικά το μίσος μας για τους άλλους Έλληνες μπας και μας ακούσει κανένας αρθρογράφος των FT και πει ‘Να, αυτοί οι Έλληνες μάλιστα! Να’ ταν όλοι έτσι! Ποιος είναι ο καλός μου Έλληνας; Εσύ είσαι ο καλός μου Έλληνας , γούτσου γούτσου γου.’ 

Μπορείτε να λέτε αυτά και άλλα τόσα για εμάς και τα κίνητρά μας. Αλλά μην απατάσθε προσωπικά, όσο και αν σας πιστεύουν μερικοί, ότι αυτή η ερμηνεία αποτελεί κάτι παραπάνω από έναν ελιγμό στον πόλεμο για την νοηματοδότηση της κρίσης στον οποίο όλοι μας συμμετέχουμε επί 3 χρόνια τώρα. 

Μην απατάσθε επίσης ότι αποτελεί απάντηση στις τοποθετήσεις μας. Όσες παραπομπές και να το στολίσει κανείς, ένα ad-hominem παραλήρημα  - ‘ο Χ είναι ένα δουλοπρεπές ανθρωπάκι!!!! – ο Χ ισχυρίζεται το Υ!!!! – άρα το Υ δεν ισχύει!!!!  και αν το ανέχεσαι είσαι κι εσύ ένα δουλοπρεπές ανθρωπάκι!!!!’ -  δεν μετατρέπεται σε επιχείρημα. Το μόνο που κάνετε είναι να επισημαίνετε στους αναγνώστες σας άλλον έναν ‘εχθρό του λαού.’ Με αυτούς τους ρυθμούς θα γεράσετε πρωτού καν ετοιμάσετε τέτοιου είδους αντί-αγιογραφίες για κάθε έλληνα που έχει μιλήσει ποτέ απαξιωτικά για οποιαδήποτε μεγάλη μερίδα του Ελληνικού λαού και για την νοοτροπία της.

Εξάλλου, στην προσπάθειά σας  να ανακαλύψετε εχθρούς της εργατιάς για το καθερωμένο Δίλεπτο Μίσους, ξεχνάτε ποιους ανθρώπους πραγματικά αντιμαχόμαστε οι «αντι-εθνικιστές νεοφιλελεύθεροι» και γιατί.

Δεν γνωρίζω τι σκέφτεται ο Δήμου και ο κάθε Δήμου, αλλά προσωπικά ελάχιστα χάνω τον ύπνο μου στη σκέψη του κάθε Ινστρούχτορα και των φίλων του και του τι θα μας κάνουν την επαύριο της Επανάστασης. Για κάθε ένα τακτικό αναγνώστη όμως του Lenin Reloaded υπάρχουν 10,000 τακτικοί αναγνώστες του Τρο(μα)κτικού, άλλοι τόσοι αμετανόητοι ψηφοφόροι της Αλλαγής του 81 και του 85, και άλλοι 1,000 τουλάχιστον οπαδοί /αναγνώστες του Λιακόπουλου, και όλοι αυτοί με τρομοκρατούν μέχρι θανάτου. Ομολογουμένως οι αλληλοεπικαλύψεις είναι σημαντικές, αλλά δεν παύουν οι άνθρωποι αυτοί να είναι αρκετοί σε αριθμούς για να κρίνουν κάθε εκλογικό αποτέλεσμα για τις επόμενες τρεις δεκαετίες. Μπορεί τα κόμματα που κάποτε ψήφιζαν να πεθάνουν (αμήν) αλλά οι νοοτροπίες που υποκινούσαν αυτές τις ψήφους θα επιζήσουν.

CONSCIENCE OF A LIBERTARIAN

Dear readers, critics and trolls:

I've spent a lot of my time in the last few months debunking conspiracy theories, responding to populist bullshit and generally being contrary to a lot of the popular sentiment in Greece. I am happy to take on this role as I feel it's desperately needed and I enjoy it most of the time because I feel genuine contempt for some of the people I criticise (though not all, and I hope the difference is discernible).

However, it is often the assumption of critics in Greece and elsewhere that enemies of enemies are friends etc, and that since I lambast populist MUPPETS who denounce the IMF and the memorandum I must, by inverse association, be an IMF apologist or "memorandum cheerleader" as one commentator put it. Here's some news for my critics: any idiot can criticise the IMF and the memorandum, and many idiots do. Don't make assumptions on where I sit ideologically just because I don't agree with populist bullshit.

Still, I would like to very briefly set the record straight on this one in one post that I can use in future as a handy reference. Here goes.

I am on the record as saying, back in May 2010, that Greece is insolvent and will have to default.

I am on the very public record as saying, back in  July 2010, that Greece was bailed out to save European banks, not Greece itself, and that the bailout was only a temporary liquidity measure, when our problem is solvency. I explained back then that a massive recession was on its way and that there's no reason to expect anyone to lend to post-memorandum Greece who would not lend to pre-memorandum Greece, as the country will be more indebted and less capable of growth; hence the importance of reform. Finally, I pointed out in that interview that default has been historically proven to be a workable solution to a solvency problem and is an option for Greece. I still believe this, although people have to realise that timing the default is crucial and getting people to demand one right now is not going to help.


What I believe of the IMF is, first and foremost, that its intervention is tantamount to a loss of sovereignty (hence my 'Vassal State' references), which needs to be reversed as soon as possible (though note that as soon as possible does not mean 'now'). Had I been asked in a referendum, or if I had been an MP at the time, I would have voted in favour rather than accept a forced disorderly default and would have supported that decision even in hindsight. I actually also believe that any debt incurred under the IMF in excess of the original plan is in fact very close to odious and thus fair game for default because it has nothing to do with the will of the people. I have been very quick to sign a petition for an audit of Greece's government debt, even though I strongly disagree with the way the matter has been treated by Debtocracy.

That said, I agree with some of the IMF's programme, including liberalisation of the labour market and the professions, privatisations and of course with fiscal austerity itself. I wish less emphasis was placed on tax and public investment and more on benefit reform and government consumption. I also believe that the IMF reforms that I do support should have come at the urging of the Greek people, not some outside agency. If we can't do it for ourselves, we'll only reverse it when the IMF is gone.


My view is that the IMF's proper role is to administer an orderly default in Greece, a role which they are refusing to perform properly because they lack the right theoretical or practical tools. It doesn't help that no one in power can openly admit that Greece will have to default - least of all the IMF. Still I think the IMF realise their plan doesn't work and have resorted to openly fudging the numbers.

A libertarian's instinct is quite simple in these cases: insolvent debtors (like Greece) must be allowed to default and creditors must be allowed to take their losses without compensation. That's how it's supposed to work. I do believe this but I also think that human nature introduces some constraints - make people too miserable too quickly and they will turn back the clock by decades. The closest I can think of to a good compromise is bail-ins, and I've called for this to be our primary response.


I am on the record as demonstrating that the cost of internal devaluation without substantial reform will be enormous, throwing living standards back to the late 60s. However, I also realise that unilateral withdrawal from the Euro would be enormously costly and even impossible. This means that I believe in striking a deal with Brussels and Frankfurt which would involve the entire European banking system.

The deal I would like to see would be based on bail-ins, forcing creditors to accept equity stakes in debtors which would then allow calmer markets to price in the right level of default - Europe would only have to use its bailout tools in order to ensure no one takes an equity stake in sovereigns. I am also a big fan of Europe advancing future subsidy money to us instead of handing us any further loans, which will help, in the post-default world, to ensure that we are weaned off the corrosive influence of European subsidies and might actually increase FDI.

I have written before that the purpose of bailouts is to give one party (usually the Government but others too) some time to reallocate losses from a default away from the people they want to protect. In this case, the EU and IMF were always going to opt to protect European banks, and the Greek government would opt to protect their constituents - which is not to say the Greek people; just that part of the Greek people that they think are important to their re-election. Although if I'm honest, it's up to the Greek people to put pressure on the Government with regards to who needs protecting. To me the optimal scenario now is one in which we use the bailout to buy time to return to a primary surplus - after which point we default on as much of our debt as we can get away with.

The reason I am so hell-bent on an orderly v. a disordely default is two fold. First, because we need to be able to finance ourselves after the default. If we give the wrong signals, we could be shut out of markets for many years and if we don't have a primary surplus that will mean more pain (see here).

Second, unlike Dubai or Iceland, or even Ireland come to that, Greece has been relying on its current unsustainable model for 30 years. All of our social structures, all of our politics and all of our economy are tainted by its poison. Remove the loose supply of debt and there isn't readily something else to prop up the way we live. And while letting the political system collapse is appealing to me, letting household finances collapse is not. People say in response that the Greek people can't possibly suffer more in default than they are suffering now. If you believe this, then you haven't travelled very much and are probably less imaginative than you think.

Finally, I believe that, in the long run, publicly traded government debt is a very small subset of our government liabilities and that without reforming the liabilities created by our welfare system we will not become truly solvent even if we somehow manage to default on all of our debt in one go. That's another reason why I don't like the defaultnik literature in Greece - they don't seem to realise that the problem is much wider than the evil machinations of our creditors.

What do I think of the Greek people? We are no better or worse than the Swedes, the Germans, the British or the Zimbabweans. We respond to incentives and when incentives are skewed we act in ways that are harmful to ourselves and others. The role of the state in Greece has been so warped for so long that generations have been born and died believing that the role of the Government is to run the country, rather than the State. Like any other nation, Greeks don't like tradeoffs and it is the role of the political leadership to make tradeoffs explicit while seeking ways to overcome them. Ours did not. They simply pretended they do not exist.

I do believe, however, that freedom comes at the price of vigilance and the Greek people have not been vigilant enough or have accepted corruption in return for personal gains. There is no point at which the Greek political system forces people to choose one party or the other, and elections are free. Sure, the media will come up with their own propaganda in favour of major parties, but frankly it is the citizen's job to see through it. We know who owns the media and can take note of what they do and do not report. Plus in the age of the internet, media oligarchy is no excuse (nor is it a viable business model). I've spent the last five years not watching the Greek media and I still get all the information I need, thank you very much.

This doesn't mean that the Greeks somehow deserve some kind of punishment. Simply that we shouldn't blame outsiders. It does mean however that we are bound by the Government. If you don't like how much power the Government has to bind you into spending and debt, then vote consistently for whoever promises to reduce this power. We have not. Tough shit.

This is a reversal of the Greek saying, "The fish stinks head first", meaning that the leaders are to blame when things go wrong. I don't believe this. Sticking with the analogy, I believe it's relevant when you are a fishmonger but irrelevant if you are the fish, which can only be all alive or all dead but nothing in between.

Nor do I believe that surplus nations have some kind of moral high ground over us. They respond to incentives just as we do. Their incentives are skewed in favour of production; ours in favour of consumption. If we were to swap places they would only act as we do.

I believe in the Rule of Law. I believe that once you denounce that it's Good Morning Zimbabwe in a flash. I believe that it's right and imperative to punish those who have broken the Law, and that we should strive to change the Law so that what is generally believed to be unacceptably immoral is made illegal, subject to evidence of the public's beliefs - via referendum if necessary - and respect for human rights, or else we'd end up making things like homosexuality and atheism illegal.

However, I do not believe that we can expect the Law to punish anything beyond what the Law prescribes, or apply new laws retroactively. If the Courts do not apply the law, then we need to pile pressure on the Government to clean them up. Have we ever demonstrated for a truly independent judiciary? Not in my memory. Another case of failure in vigilance and such a crucial one at that.

While we're waiting for the Courts and the Law to change, it should be social, rather than legal, sanctions that we shoudl use to make things right. The first of these are dinner table sanctions, which we failed to apply - did society shun known tax dodgers in private interaction? Or people with non-jobs in the public sector? Or champagne socialists? Or irresponsible employers? Or the Far Right? Was this stuff brought up at the dinner table? Well if it wasn't it should.

I also believe that we should refrain from the Greek hobby of netting off social ills. Two wrongs don't make a right. If regulation makes it too hard to employ people, we should relax regulation. If businesses get around this by illegally abusing the employment relationship, we should crack down on them. We should not accept one as a pressure valve for the other and tolerate it by turning a blind eye and permitting the other. The same argument works with tax and tax evasion.

Similarly in our misguided tribalism we net off wrongdoing by one faction against wrongdoing by another. If the police are being brutal and have too much latitude in carrying out their duties, we should rein them in, sharpish. If a small part of our anarchist population think torching people alive is fun we should catch them and bring them to justice. But suggesting that the two somehow net off, or that one side is more 'right' if the other side is more brutal is tribal pointscoring bullshit and people should wear bells for indulging in it.

Finally, I believe in Parliamentary Democracy. No I don't believe ours works. I believe in Proportional Representation, which keeps parties on their toes and forces them to learn to compromise and build bridges. But to denounce the whole thing is ludicrous. Look at the happiest places on earth, or the most equal, or the most just. Their system is more similar to ours than to any spurious notion of Direct Democracy. DD works for whichever 200 people in Syntagma are close enough to the Assembly to take the floor and vote, but it doesn't work for 12 million people. I am happy to be proven wrong. The closest we can get is referenda, and I am entirely in favour having those; we don't have enough as it is. As long as we realise that the will of the people can change and are mindful that we don't get locked in to what people believed at one time forever. All of this should be written into our Constitution so that the Greek people can trigger a referendum relatively easily. We cannot, as things stand, and that's wrong.

So this is what I believe. Please leave comments if you disagree and I will try to update this to explain as many of my views as possible.

U CAN HAZ DICTATURZ!

A sensationalist title (some of you are biting already), but do bear with me. This will be a very brief post.

I've heard a good deal in the last two years about how Greece has been hijacked by thugs who have been fleecing us for all we're worth. I've got some sympathy for this statement, though you won't be surprised to find I interpret it slightly differently from many other commentators. Also, I like to back up what I say with evidence. So here goes.

Some of you may have come across the Political Compass: a clever little test that, instead of looking simply at where one sits on the left-right spectrum, combines this with a reading of where one sits on the authoritarian-liberal spectrum: whether they want freedom to prosper or suffer according to their choices or a measure of state guarantees that no matter what crap life throws their way they will be given some basics and a helping hand. I took the test a couple of years back and the result will not surprise you, although my friends' results might.

Now you might think that the libertarian corner is a pretty lonely place, the political naughty step reserved for bloodthirsty neoliberals. But in fact you may find, upon reflection, that I am in very good company. Consider for instance the Political Compass rating of the European ruling parties as of 2008:

Not too shabby, and probably about right actually - although I bet some of these governments will have since shifted to the Left, if they know what's good for them. Now, if only we could sort of replicate this for the entire Greek people - what a lovely insight it would give us. Turns out we (sort of) can. Astute readers may remember this post, where I used data from the 2008 Survey of European Values (which you can get for free here) to look at Greek attitudes towards foreigners.

So I did some snooping around tonight to see what else I could dig up and managed to draw up a nice little grid of the Greek population according to where they sit on this spectrum. You see the Survey asks respondents whether they prefer to trade off freedom for equality or vice versa and where they would place themselves on the Left to Right spectrum, on a scale of 1 (far left) to 10 (far right). I also threw in an extra measure. I assumed that everyone who responded 'Neither' to the 'Freedom v. Equality' question is not comfortable with tradeoffs in general. I also assumed that everyone who rated themselves 5 or 6 (the two middle points) on the Left-Right scale also has trouble accepting tradeoffs. I know I'm goint to get some stick from people over the latter assumption but I'll stick to it. You have a 10-point scale to choose from dude. WTF does 5 mean? Or 6 for that matter. Give me a break.

Run this analysis and you get the following grid breakdown of the Greek population (weighted figures, thank you very much) as of 2008, just before the 30 years' worth of shit we pretended not to see hit the massive, country-sized fan we spent 30 years building so we couldn't smell said shit. It looks like this:

I've done the math for you too:

• Old school socialists (including communists): 13.5%
• Liberals (modern definition, including but mostly not anarchists): 12.6%
• Fascists (big or small f): 10.2%
• Libertarians: 16.7%
• People who think they don't have to make tradeoffs: 49% 47% (The figures in the pic add up to 100 even if my sloppy, early morning sums don't. Still, many thanks for the correction!) 

Dear god, we never stood a chance... The people that don't believe in tradeoffs would decide any election hands down. That's why we can't help but elect whatever muppet tells us that 'there is money' (Yorgo), or that his first priority will be the following five priorities (Karamanlis Jr). These are the people that have run Greece to the ground with their stupid voting for years, making a mockery of elections. They are, in fact, collectively, the real Greek dictators.

ZIRZI-RISING: @zirzirikos BLOGS GREECE

Readers may, for some time, have noticed that my old friend @Zirzirikos is credited as a contributor to this blog. You may have been wondering whether he actually writes here as all. In fact, he does not; he's just doing me a favour as it is comforting to know someone can jump in and take over one's blog should one be flattened by killer cucumbers.

However, as a seasoned Greece-watcher, blogger, technologist, and debater, it was only a matter of time before @Zirzirikos put virtual pen to virtual paper and started writing about the Greek question. Unlike myself, he's not afraid of semi-literate trolling so he writes in Greek.

I am therefore proud to direct Greek-speaking readers to his new blog, Ζιρζιρίσματα, dedicated to commentary on the Greek situation from the point of view of a Greek living abroad. I cannot be sure that @zirzirikos' blog will espouse similar views to mine (our conversations suggest otherwise on several topics) but I'm sure he will argue them as well as anyone could. I'll be checking regularly for inspiration. 

LONDON-BASED LOLGREEKS: GET UR TICKETS *NOW*

The euro, its central bank and economic governance

Page contents > Ticket Information | Podcasts | Twitter | CPD | Accessibility

The Stamp Memorial Lecture

Date: Monday 13 June 2011
Time: 2-3.15pm
Venue:  LSE campus, venue tbc to ticketholders
Speaker: Jean-Claude Trichet
Chair: Peter Sutherland

The lecture is in memory of Josiah Charles Stamp, an alumnus and former governor of LSE.

The recent financial crisis has been a turbulent period for policy-makers around the world. Originating in and mostly affecting the financial sector, it has forced central banks to take unprecedented steps to contain the situation and its fallout for the real economy. Overall, this has been achieved, and economic activity is gradually recovering around the world. Risks remain, however, including systemic risks, and the advanced economies are still a long way from achieving sustainable economic growth and job creation.

Jean-Claude Trichet, President of the European Central Bank (ECB), explains how his institution reacted swiftly to the challenges of the financial crisis through non-standard measures. However, at the same time, it has continued to remain faithful to its mandate of maintaining price stability in the euro area over the medium term through standard monetary policy measures. Looking ahead, Mr Trichet also argues that the unwavering actions of the ECB and its decision-making bodies need to be paralleled by a quantum leap in the economic governance of the euro area. The citizens of the euro area want stronger and better coordination of economic and financial policies and are calling for governments to deliver a deeper and more effective economic union.

Born in Lyon, Jean-Claude Trichet is an "Ingénieur civil des Mines", a graduate of the Institut d'études politiques de Paris and holds a Bachelor's degree in economics. He worked in the competitive sector from 1966 to 1968, attended the Ecole nationale d'administration in 1969 and was appointed "Inspecteur adjoint des Finances" in 1971.
He was then assigned to various posts at the Ministry of Finance in the General Inspectorate of Finance and later in the Treasury Department, where in 1976 he became Secretary General of the Interministerial Committee for Improving Industrial Structures (CIASI).

Jean-Claude Trichet was made an adviser to the cabinet of the Minister of Economic Affairs (René Monory) in 1978, and then an adviser to the President of the Republic (Valery Giscard d'Estaing) in the same year. In this capacity, he worked on issues relating to energy, industry, research and microeconomics from 1978 to 1981. He subsequently became Deputy Director of Bilateral Affairs at the Treasury Department from 1981 to 1984, Head of International Affairs at the Treasury and was Chairman of the Paris Club (sovereign debt rescheduling) from 1985 to 1993. In 1986, he directed the Private Office of the Minister of Economic Affairs, Finance and Privatisation (Edouard Balladur), and in 1987 he became Director of the Treasury. In the same year, he was appointed Censor of the General Council of the Banque de France and Alternate Governor of the IMF and the World Bank. He was Chairman of the European Monetary Committee from 1992 until his appointment as Governor of the Banque de France in 1993. He was the Chairman of the Monetary Policy Council of the Banque de France as of 1994, a member of the Council of the European Monetary Institute from 1994 to 1998 and thereafter a member of the Governing Council of the European Central Bank. At the end of his first term as Governor of the Banque de France, he was reappointed for a second term.

Jean-Claude Trichet was elected Chairman of the Group of Ten (G10) Governors on 29 June 2003. He was appointed President of the European Central Bank in October 2003, taking up the position the following month. In 2010 he became Chair of the European Systemic Risk Board.

Suggested hashtag for this event for Twitter users: #lseuro

Ticket Information

This event is free and open to all however a ticket is required. One ticket per person can be requested on Monday 6 June. 

LSE students and staff are able to collect one ticket from the New Academic Building SU shop, located on the Kingsway side of the building from 10.00am on Monday 6 June.

Members of the public, LSE staff and alumni can request one ticket via the online ticket request form which will be live on this weblisting after 10.00am on Monday 6 June.

The ticket request form will be online for around an hour from going live. If after an hour we have received more requests than there are tickets available, the line will be closed, and tickets will be allocated on a random basis to those requests received. If after an hour we have received fewer requests than tickets available, the ticket line will stay open until all tickets have been allocated.

I SEEZ U TROLLIN, I IZ NOT HATIN' : NEW COMMENTS POLICY

Over Easter I went out for shisha with my old friend and reader of this blog, D.V.



D.V. had some kind words for this blog and for myself but noted a flaw in my approach: I was spending a ridiculous amount of time responding, point for point, to every commentator. He noted that this no way to blog on controversial subjects; the time that goes into this sort of thing detracts from useful writing and indeed if I wished to address valid criticism I could do it by simply editing my posts and acknowledging whoever had made the suggestion in the first place. Why not simply go for that?



At the time I agreed that this was the right approach and promised to adopt it. However, I failed to do so for two reasons: first and foremost, because I crave the excitement of comment sparring; it has some addictive quality that I find irresistible. But also because this website is dotted with written commitments to the effect that I will approve and respond to every comment I receive; when I wrote them I actually meant them. All readers, after all, from the most constructive to the downright trolletarian, write comments in order to elicit a reaction of sorts.



Today, however, I was reminded of why he was right. I've just finished another round of comment-sparring from which little that was helpful was learnt on either side but which, in all, took enough of my time to write a whole new post from scratch. Only a small amount of this time was spent getting hold of useful research that I could then use elsewhere in the blog. That can't be right.



And this is, frankly, nothing compared to the troll torrent that followed my #debtocracy and conspiracy theory posts.



As I wrote to the anonymous commentator, I consider it an advantage of this blog that I engage with readers, be they critical or supportive, and I will continue to do this regardless of the time it takes. However, the following things will change going forward:

• All comments will be automatically approved without moderation. I will delete only comments that are outrageously offensive to people other than myself, or any comments falsely attributed to other people. As you'll have seen, I have never failed to approve any comments; I've only ever deleted two or three, and all of these were my own.
  
  
• I will no longer receive notifications of your comments; hence I may ignore some of them, especially if they are attached to older posts. I will strive to read all of them but can't promise this. I apologise in advance.
  
  Ping me on Twitter (@lolgreece) if you want to remind me.
  
  
• I will not respond to comments with other comments. I will only acknowledge (by editing the main body of posts) comments that are critical of my writing and, of those, only the ones that I find constructive. I will not acknowledge anonymous posts in this way, although if you pick a spurious nickname I'll happily call you that.
  
  
• All pages on which comments are currently closed will have comments reopened in two months' time from now.  

ZENTREPRENEURSHIP, TENDERPRENEURSHIP, NEPOTREPRENEURSHIP

A couple of days ago, a research paper landed in my inbox, authored by small business research celeb Roy Thurik and Phillip Koelinger of Erasmus Univ. in Rotterdam. It's due to appear at the Review of Economics and Statistics sometime next year. Although they are kind enough to acknowledge me as a reviewer my only contribution to this paper was to point out this other fascinating paper to them, which in the end they didn't have much use for : )

What the Thurik and Koellinger paper does is explore the relationship between a) entrepreneurship (measured in multiple ways, including business ownership but also self-reported entrepreneurial activity) and b) the business cycle and provide some explanations for the way in which they are correlated. Data refer to 22 OECD countries from 1972 to 2007. It's a very complex chicken-and-egg story but they find that entrepreneurship is a strong leading indicator of the business cycle at the global level, and a weaker on at the national level. The authors believe this is because at the global level the political cycle gets smoothed out, but that's another day's lecture.

For now I think it's important to point out one country in which the relationship between GDP growth and enterprise is nearly statistically zero. Can you guess which one it is?

You guessed right. The numbers here denote statistical significance, they are almost like the probability (ranging from 0 to 1) that the two variables are unrelated. Thus Greece's 0.99 score means the two variables are almost certainly uncorrelated. I.e. a rise in business ownership in Greece appears to be neither the cause nor the effect of cyclical GDP growth.

Now I must confess that this is the result of only one test, which looks at the relationship between enterprise and real GDP from year to year. Other tests that look at longer-term cycles also returned insignificant relationships for Greece. A test that controls for all but the strongest annual shocks to GDP finds the following:

Any ideas on why enterprise in Greece (and many other OECD countries) doesn't seem to respond to the business cycle, let alone lead it?  Probably because a lot of it is not actually enterprise. Not in the sense of taking on uninsurable risks and turning a profit. Remember, enterprise is not a Good Thing in Greece as it is nearly everywhere else in the world (see here and here).

What we have plenty of is Tenderpreneurs - people who will set up 'businesses' for the express purpose of winning government tenders; Zentrepreneurs - people who have no product as such or who have set up 'businesses' when in fact they are empoyees; and Nepotrepreneurs, people who are slowly burning their family's money while pretending to run a business.

More thoughts on this to follow. Possibly soon, possibly not.

I SEEZ U TROLLIN, I IZ NOT HATIN' : NEW COMMENTS POLICY

Over Easter I went out for shisha with my old friend and reader of this blog, D.V.

D.V. had some kind words for this blog and for myself but noted a flaw in my approach: I was spending a ridiculous amount of time responding, point for point, to every commentator. He noted that this no way to blog on controversial subjects; the time that goes into this sort of thing detracts from useful writing and indeed if I wished to address valid criticism I could do it by simply editing my posts and acknowledging whoever had made the suggestion in the first place. Why not simply go for that?

At the time I agreed that this was the right approach and promised to adopt it. However, I failed to do so for two reasons: first and foremost, because I crave the excitement of comment sparring; it has some addictive quality that I find irresistible. But also because this website is dotted with written commitments to the effect that I will approve and respond to every comment I receive; when I wrote them I actually meant them. All readers, after all, from the most constructive to the downright trolletarian, write comments in order to elicit a reaction of sorts.

Today, however, I was reminded of why he was right. I've just finished another round of comment-sparring from which little that was helpful was learnt on either side but which, in all, took enough of my time to write a whole new post from scratch. Only a small amount of this time was spent getting hold of useful research that I could then use elsewhere in the blog. That can't be right.

And this is, frankly, nothing compared to the troll torrent that followed my #debtocracy and conspiracy theory posts.

As I wrote to the anonymous commentator, I consider it an advantage of this blog that I engage with readers, be they critical or supportive, and I will continue to do this regardless of the time it takes. However, the following things will change going forward:

• All comments will be automatically approved without moderation. I will delete only comments that are outrageously offensive to people other than myself, or any comments falsely attributed to other people. As you'll have seen, I have never failed to approve any comments; I've only ever deleted two or three, and all of these were my own.
  
• I will no longer receive notifications of your comments; hence I may ignore some of them, especially if they are attached to older posts. I will strive to read all of them but can't promise this. I apologise in advance.
  Ping me on Twitter (@lolgreece) if you want to remind me.
  
• I will not respond to comments with other comments. I will only acknowledge (by editing the main body of posts) comments that are critical of my writing and, of those, only the ones that I find constructive. I will not acknowledge anonymous posts in this way, although if you pick a spurious nickname I'll happily call you that.
  
• All pages on which comments are currently closed will have comments reopened in two months' time from now.  

TEH DAY AFTER 2MORROWZ

Readers will by now be tiring of my prophesies of a managed Greek default, with the IMF as administrator. If you're new or have missed a few posts, just try the Nightmare Scenaria tag and you're A-OK.

Public opinion will, I believe, slowly converge on the inevitability of default, through many different paths. It is already doing so. I don't think there's any point writing about this. Sure, a lot of my regular analysis will go on but what I would really like to write about from now on is TEH DAY AFTER TOMORROWZ: it seems to me that neither the Greek people nor the Greek political system are ready for the actual implications of default, which, lest we forget, is almost outside living memory even in a population as aged as that of Greece (last proper default was in 1932, so anyone who had just barely started to manage their own money by then was born at the latest in 1916, and will now be 95 years old).

Although I will continue to mine the news flow for cues, the questions I feel particularly drawn to are as follows:

• What are the prospects for civil unrest in Greece post-default? 
• What, if anything, will be the source of Greece's competitive advantage post-default?
• How can Greece keep the default from resulting in a catastrophic rise in poverty levels?
• What will default mean for the balance of political powers in Greece?
• What will happen to the Greek banking sector post-default?
•  How are Greece's economic policies likely to change within a near-federal Europe?
•  How will migration flows be affected by a Greek default?
• What entrepreneurial and rent-seeking activities will benefit from a Greek default?

My baseline scenario is for a major restructuring within 2012, with a ca. 30% haircut, probably followed by another restructuring by 2016, with a smaller further haircut (15-20%). I assume that Greece will hold on to the Euro, but the governance of the Eurozone will change beyond recognition. The macro variables for Greece I will probably have to figure out as I go along.

If you'd like to see any other particular 'DAY AFTER 2MORROWZ' topics discussed here, please leave a comment below.

Otherwise, stay tuned.