e-Petition: Μετρήστε πόσο από το χρόνο τους αφιερώνουν οι Έλληνες πολίτες στο Κράτος

Αγαπητοί αναγνώστες:

Ετοίμασα το παρακάτω ψήφισμα στο Avaaz και θα σας ήμουν ευγνώμων αν διαθέτατε μερικά λεπτά για να το διαβάσετε, και να υπογράψετε εφόσον συμφωνείτε.

Μπορείτε να υποστηρίξετε την προσπάθεια να μετρήσουμε το αθέατο κόστος του κράτους ψηφίζοντας εδώ.

ΕΛΣΤΑΤ - Ελληνική Στατιστική Αρχή: Μετρήστε πόσο από το χρόνο τους αφιερώνουν οι Έλληνες πολίτες στο Κράτος

Γιατί είναι σημαντικό;

Κανένας δεν γνωρίζει πόση από την καθημερινή ζωή των Ελλήνων Πολιτών αναλώνεται στο να εξυπηρετούν το ελληνικό Κράτος - να του παράσχουν πληροφορίες, δικαιολογητικά, δηλώσεις, μεταφράσεις, πιστοποιήσεις ή απλά να περιμένουν στην ουρά.


Η Έρευνα Χρήσης Χρόνου (ΕΧΧ) της ΕΛΣΤΑΤ που ήδη προγραμματίζεται να διενεργηθεί το 2021 είναι μια καλή ευκαιρία να μετρηθεί χονδρικά αυτός ο χρόνος χωρίς πρόσθετο κόστος για το φορολογούμενο. Η ημερομηνία του 2021 φαντάζει πολύ μακρινή αλλά λογικά ο σχεδιασμός της έρευνας θα αρχίσει αρκετά πιο σύντομα. Χρειαζόμαστε επίσης χρόνο για να ενημερωθούν οι πολίτες και οι πολιτικοί παράγοντες ούτως ώστε να στηρίξουν την έρευνα και να αξιοποιήσουν τα ευρήματά της.

Προς τί η μέτρηση;
Ο χρόνος των πολιτών έχει αξία κι ανήκει στον ίδιους, όχι στο Κράτος. Το Κράτος έχει την εξουσία να χρησιμοποιεί ή να δεσμεύει το χρόνο μας, αλλά όχι χωρίς λόγο και όχι χωρίς προϋποθέσεις. Πρέπει είτε να λογοδοτεί (όπως αν πχ μας φορολογούσε) είτε να μας αποζημιώνει (όπως πχ αν είχε απαλλοτριώσει την περιουσία μας) είτε να μας ανταμείβει (όπως πχ αν είχε υπογράψει σύμβαση μαζί μας).

Αυτό κατά βάθος το γνωρίζουν και οι απλοί πολίτες και οι πολιτικοί. Κάθε σχεδόν κυβέρνηση (και αντιπολίτευση) υπόσχεται ένα πιο ευέλικτο και φιλικό προς το χρήστη Δημόσιο. Πώς όμως αξιολογούμε το αν ο στόχος τους έχει επιτευχθεί, και αν οι όποιες μεταρρυθμίσεις αρκούν για να αλλάξουν την καθημερινότητα των πολιτών; Για την ώρα, δεν μπορούμε να το κάνουμε παρά μόνο πολύ αποσπασματικά.

Πώς μπορεί να γίνει;

Το βασικό εργαλείο της μέτρησης μπορεί να είναι η Έρευνα Χρήσης Χρόνου, που διεξάγει η ΕΛΣΤΑΤ. Στην πρόσφατη ΕΧΧ του 2013/4 (που ήταν και η πρώτη του είδους της) συμμετείχαν 7.137 άτομα από 3.371 νοικοκυριά. Για τη μέτρηση που ζητούμε αρκούν μερικές μικρές προσαρμογές στα ερωτηματολόγια της ΕΧΧ του 2013/4, τα οποία (μαζί με τα αποτελέσματα της έρευνας) μπορεί κανείς να δει εδώ: http://www.statistics.gr/statistics/-/publication/SFA30/-

Στο ερωτηματολόγιο της ΕΧΧ, κάθε δραστηριότητα των ερωτηθέντων αντιστοιχεί σε έναν κωδικό. Οι κωδικοί προέρχονται από την Ευρωπαϊκή ταξινόµηση ACL2008 (Activity Coding List for Harmonized European Time Use Surveys) και ακολουθούν τις κατευθυντήριες οδηγίες του 2008 (HETUS 2008). Οι κωδικοί 362 (εμπορικές και διαχειριστικές υπηρεσίες) και 371 (διαχείριση υποθέσεων του νοικοκυριού) θα μπορούσαν να διασπαστούν ούτως ώστε να διακρίνονται ξεκάθαρα οι συναλλαγές με δημόσιες υπηρεσίες και η προετοιμασία τους κατ' οίκον από τις διαχειριστικές ανάγκες του νοικοκυριού.

Κάθε τοποθεσία αντιστοιχεί επίσης σε έναν κωδικό. Ο κωδικός τοποθεσίας 19 (Άλλη συγκεκριμένη τοποθεσία) θα μπορούσε να διασπαστεί ώστε να διακρίνονται ξεκάθαρα οι δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα σε δημόσιες υπηρεσίες.

Αν χρειαστεί η ΕΛΣΤΑΤ να καταβάλει εναρμονισμένα στοιχεία με βάση την ACL2008, είναι σχετικά απλό ζήτημα το να αθροίσει τους επιμέρους κωδικούς που προήλθαν πχ από τη διάσπαση των 362 και 371 (ας τους πούμε 362/1 και 362/2 ή 371/1 και 371/2).

Και τί θα αλλάξει;

Τα στοιχεία της ΕΧΧ μπορούν να μας πούν πόσο χρόνο αφιερώνουν οι πολίτες στο κράτος, αν αυτός αυξάνεται ή μειώνεται, και ποιές κατηγορίες πολιτών επιβαρύνονται περισσότερο – ανά ηλικία, φύλο, σύνθεση νοικοκυριού, τοποθεσία, βαθμό αστικότητας και θέση στην εργασία. Γνωρίζοντας αυτές τις λεπτομέρειες είναι πιο εύκολο να σκεφτεί κανείς λύσεις για τη δημόσια διοίκηση αλλά και να παρακολουθήσει, σε βάθος χρόνου, την αποτελεσματικότητά τους. Πιθανώς γι αυτό το λόγο και η πρώτη ΕΧΧ του 2013/4 χρηματοδοτήθηκε από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Διοικητική Μεταρρύθμιση 2007-2013.

Η ΕΧΧ χρησιμοποιείται ήδη για να παράσχει συμπληρωματικές μετρήσεις στον υπολογισμό του ΑΕΠ (πχ εκτιμήσεις που σπάνια βλέπουν το φώς της δημοσιότητας σχετικά με της αξίας της απλήρωτης εργασίας των νοικοκυριών.) Η μέτρηση του χρόνου που δεσμεύει το Κράτος μπορεί κι αυτή να βελτιώσει, πχ τις εκτιμήσεις για την προστιθέμενη αξία της δημόσιας διοίκησης.

Σε βάθος χρόνου, μπορεί να πειστούν και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες να διεξάγουν τις ίδιες μετρήσεις – με αποτέλεσμα να προκύψουν συγκρίσιμα στοιχεία.

Ανεξαρτήτως όμως από το πώς χρησιμοποιούμε τα στοιχεία, κάθε φορά που γίνεται αναφορά σε αυτά θα είναι και μια υπενθύμιση στους κυβερνώντες και στο πολιτικό προσωπικό της χώρας ότι ο χρόνος μας δεν τους ανήκει.

Δεν είμαστε παράλογοι…

Ο σκοπός αυτών των στοιχείων δεν είναι ο εντυπωσιασμός αλλά η μέτρηση. Δεν θέλουμε να νοθεύσουμε τα νούμερα με συναλλαγές ή εργασίες κατά τις οποίες ο πολίτης δεν παρέχει
ουσιαστικά την εργασία ή το χρόνο του στο Κράτος, ούτε με δραστηριότητες για τις οποίες ήδη υπάρχει λογοδοσία. Είναι σχετικά εύκολο να γίνει αυτό.

Για παράδειγμα, αν ο ερωτηθείς είναι δημόσιος υπάλληλος, εννοείται ότι η εργασία του θα συνεχίζει να εμπίπτει στους κωδικούς (δραστηριότητας και τοποθεσίας) που σχετίζονται με την κύρια εργασία. Και είναι λογικό – ο συμπολίτης αυτός πληρώνεται για την εργασία του και το Κράτος ήδη δίνει λογαριασμό και για το χρόνο εργασίας του και για την αμοιβή του.

Παρομοίως, ο χρόνος κατά τον οποίο ο πολίτης απολαμβάνει υπηρεσίες του Δημοσίου δεν έχει νόημα να μετρηθεί ως χρόνος που του ‘δεσμεύει’ το Κράτος. Για παράδειγμα, δεν
είναι προσφορά χρόνου στο Κράτος το να παρακολουθεί κανείς διαλέξεις σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο: αρκεί να μετρηθεί όπως και ως τώρα κάτω από τους κωδικούς 211-212 (Μαθήματα – Εργασία στο σπίτι). Η υποβολή μηχανογραφικού όμως και η συλλογή των δικαιολογητικών για την εγγραφή σε δημόσιο ΑΕΙ μπορεί να είναι διαφορετική υπόθεση.

Τέλος, όταν οι συναλλαγές με το δημόσιο συνδυάζονται με άλλες δραστηριότητες (πχ ψώνια), δεν πρέπει να χρεώνεται το δημόσιο όλες τις σχετικές δραστηριότητες και μετακινήσεις. Εφόσον υπάρχουν τα υπόλοιπα σχετικά στοιχεία, είναι σχετικά εύκολο για οποιονδήποτε ερευνητή να κάνει έναν απλό επιμερισμό.

Τι λέει η ΕΛΣΤΑΤ για όλα αυτά;

Το αίτημα απευθύνεται στην ΕΛΣΤΑΤ όχι επειδή έχει δείξει κάποια απροθυμία να ασχοληθεί με το θέμα (δεν ισχύει κάτι τέτοιο) αλλα απλώς επειδή είναι η αρμόδια αρχή. Η ΕΛΣΤΑΤ συλλέγει και αξιολογεί τακτικά προτάσεις από τους χρήστες της - δείτε πχ την πιο πρόσφατη έρευνα ικανοποίησης χρηστών:

http://www.statistics.gr/user-satisfaction-survey

Ο συντάκτης του ψηφίσματος έχει επικοινωνήσει μέσω email με ένα από τα αρμόδια άτομα και εισέπραξε μια ευγενική απάντηση, την υπόσχεση καταγραφής της πρότασής του και μερικές χρήσιμες πληροφορίες.

Όταν έρθει η ώρα να σχεδιαστεί η έρευνα του 2021, όμως, θα είναι παράλογο να αποφασίσει η ΕΛΣΤΑΤ μια σημαντική αλλαγή με βάση τα σχόλια ενός μόνο χρήστη. Ένα μαζικό αίτημα θα τη βοηθήσει να αξιολογήσει καλύτερα πόση ζήτηση υπάρχει γι αυτά τα στοιχεία και αν αξίζει τον κόπο να γίνουν οι εν λόγω αλλαγές.

YOU CAN HAZ LAWYERS

I never knew the exact figures, but it's a matter of received wisdom in Greece that we have way too many legal professionals. And as I've written elsewhere, lawyers ate my country.

Well, now I do have the numbers - and LFS numbers at that! Check out the source - an excellent comparative study of the legal professions across Europe.

Also note the anonymous comment at the bottom of this post - the author has indeed used the wrong population figures for Cyprus. I will try to put the table back together myself, assuming of course that the number of legal professionals is right. The correct population figures for 2008 (to ensure comparability) can be found here.

By the looks of it most figures are not wrong, but Cyprus' cited population figure is 5.6 times greater than it should be. This means that the proportionate ratio of lawyers per 1000 people should be about 2.69 - less than Spain but in the high bracket.

WHAT WE DO ON SUNDAYS (IS NONE OF YOUR BUSINESS)

The underbelly of the Greek blogosphere has been in a state of outrage over the last few weeks, as the prospect nears of some stores being allowed (gasp!) to stay open on some Sundays. More specifically, major stores (over 250sqm) will be allowed to operate seven Sundays per year. Smaller stores will be allowed to stay open every Sunday.  Sounds super-duper evil, right?

Actually it sounds suspiciously like the England and Wales Sunday Trading Act of 1994 (Scotland, of course, allowed Sunday trading earlier.) Whatever its original inspiration, the measure, which has met with protest before, has faced opposition all along on three grounds.

• First and foremost, it is seen as the thin end of a wedge that will in time crack open the regulatory framework that currently allows small Greek retailers across sectors to potter along at sub-optimal scale rather than being swallowed up by larger ones, some presumably foreign.
• Second, Sunday trading is seen as a measure benefiting employers at the expense of workers, who will be coerced or otherwise tempted into giving up their most valuable leisure time to either work or consumption.
• Third, Sunday trading is seen as social engineering, either upsetting an ancient tradition of upholding the Sabbath (which has, since Constantine the Great's Days, moved to Sunday), and/or setting aside a day for rest and family life.

I'll consider all three objections but I'd like to start with the religious argument which begs the question of how often people in Greece go to church anyway, and how religious we are. 

A brief introduction to religion in Greece

Loyal readers will know I'm a fan of the European Values Survey of 2008 (see here and here). Based on a large-ish, representative sample, it provides a snapshot of the values and beliefs of pre-austerity Greece combined with detailed personal information on interviewees and their background. In fact, you can check out the full questionnaire here. The full dataset is available here. 

When asked how important religion was in their lives, 43% of Greeks said it was ‘very important’ and another 40.4%, said it was ‘important’ – which must surely rank us among the most pious of the European nations. A number close to the total of the above, 85%, claimed to be religious; 11% claimed to be non-religious, and only 3% claimed to be convinced atheists. 

Orthodox Christianity is the dominant faith in Greece, with 93% of the Greek sample claiming to be Orthodox when asked. About 2% claimed to be Muslims, and about 1% were Roman Catholics. Moreover, religions don’t shift easily in Greece. Only a tiny 1.6% of the sample used to belong to a religious denomination other than the one they belonged to in 2008, and 74% of those used to be Orthodox Christians. This suggests that there is more conversion to the majority faith than otherwise, but the base sizes here are too tiny to reveal much on the movement of people between faiths.

Overall, 90% of people in Greece claim to believe in God, and another 3% claim (admit?) that they just don’t know. Yet believing in God doesn't mean you have to take the full package. Only 49% claimed to believe in life after death. When asked what kind of God they believed in, 23% said they believed in a non-personal ‘life force or spirit permeating nature.’ A more modest 69.5% believed in a personal god. 4% didn’t know what to think, even though they believed in some sort of God.

Consistent with the surprisingly high number of believers in a non-personal God, about 20% either never pray or pray less often than ‘several times a year,’ excluding religious services. Still, the majority (55%) pray more than once a week, most of them every day.

Religion is more prosaic than people might think; only 57% of the sample claimed to be ‘very’ or ‘somewhat’ interested in the spiritual. And when it comes to moral issues, even religious people such as the Greeks like a little bit of moral relativism. Only 21% of Greeks believe there are clear, absolute guidelines between good and evil. Another 36% believe that guidelines exist but some deviations can be excused. 42% believe there are no clear guidelines at all. 51% believe in heaven; 47% in hell. Yet 76% believe in the concept of sin.

The Church tends to be seen as an abstract force – it is seen as having useful answers first to spiritual needs (52%), then to moral problems (42.5%), then to family life issues (33%) and finally to social problems (24%). That's partly a function of how people engage with the church. Only 1.6% claim to belong to a religious organisation and 2.2% claim to volunteer for one.

This permissiveness still coincides with a fair amount of intolerance. 41.5% of the Greek sample believe there is only one true religion and other faiths have no truths whatsoever to offer. Another 29% are OK to concede that other faiths share some core truths but there still is only one true religion. This leaves 23% who felt that all faiths share some core truths and there is no true religion, while 4% who felt that no religions offer any truths.

On to that Sunday matter...

50% of the Greek EVS sample claimed that when they were 12, they were going to Church at least every week (71% went at least every month). Only 18.5% claimed to go to Church at least every week now, although 40% go once at least a month. 

Both sets of figures varied dramatically by age cohort, as can be seen on the graph to the right. The blue line may look definitive, but actually it doesn't tell us whether people naturally go to church more as they age or whether people brought up in different times tend to vary in piety. 

However, because the EVS asks people how often they went to church at the age of 12, and because it's easy to assume that churchgoing children are always accompanied by churchgoing parents, it is possible to infer how the churchgoing habits of parents have changed through the years, and compare them to the 2008 figures for parents only. I do this in the figure to the right (mind the jump from the 1990s to 2008 - the X axis would have to be twice as long normally). 

What's also possible is to tease out the effect of parenthood on attendance both in 2008 and extrapolate for previous periods, through a very simple binominal regression analysis involving just parenthood and age cohort. This revealed that, after accounting for age cohort, adults without children were 48% less likely to go to church than parents. This is a bit of an heroic assumption of course, since this ratio of parent vs. non-parent attendance may have changed over time.

Overall, we've got a pretty convincing downward trend in attendance, this it is possible that the recession  

Finally, the usefulness of religious services was questioned widely: 62% agreed partially or completely that they have their ‘own way of getting in touch with God, without Church or religious ceremonies.’

... and on to small retailers

Shielding small businesses from competition is a sure fire way of creating zombies, as the chart below demonstrates for 2008, the last pre-crisis year. You can find the data here, although be warned that these are only extrapolated estimates. If they're right, though, most small retailers in Greece were zombies even in the good days, barely surviving by trading rents with the State and avoiding competition whenever possible.

TO BE CONTINUED

REVOLUTION IN THE KINGDOM OF WONK: REVIEWING THE WORLD BANK'S DOING BUSINESS INDICATORS

This post was written by myself but originally appeared as a series on the ACCA Blog. This is a slightly modified version.

Ever heard that your country is the n^th best place in the world in which to do business? Have you chuckled or raged at the list of developing countries that rank inexplicably higher? If you have, chances are you have heard of the World Bank’s Doing Business reports. What you may not have heard of is that these rankings very nearly ended up being consigned to history this summer.

On 24 June 2013, the Independent Panel reviewing the Doing Business methodology reported on its findings and recommendations. The most controversial of them all? Scrap those pesky country rankings. To understand how they came to suggest this, and whether this is a good idea, you need a little bit of background.

The study itself

The Doing Business methodology is based on replicating the hoops a small-but-not-too-small (eventual size of ca. 60 employees) formal business has to jump through throughout its lifecycle: Starting up, dealing with construction permits, getting electricity, registering property, getting credit, protecting investors, paying taxes, trading across borders, enforcing contracts, and resolving insolvency. The researchers then assign scores to each category, with countries with low levels of burden scoring higher, and aggregates those into a single ‘Doing Business’  score for the country.

Drawing on published documents and the experience of professional advisers (see here for a full listing), the methodology generally considers three types of burden: time, money, and access to legal instruments or information; all measured in standardised increments. Any distinct ‘process’ is assumed to take at least a day (even if one could, in theory, conduct it in seconds or simultaneously with other processes). Costs are standardised as shares of each country’s per capita GDP. Businesses are assumed in most cases to be located in the country’s capital city. The list goes on, but you get the picture. There are substantial limitations that casual readers will tend to ignore, or dismiss.

Incidentally, some of these topic names are misleading too. ‘Getting credit’, for instance, does not reflect the ease of getting credit in a country. Rather, it reflects how burdensome it is for a lender to provide a business with credit – can they get sufficient credit information on the borrower, for example? Or how easily can they enforce a claim?  

Even worse, measurement errors can make any such composite rankings nearly irrelevant. The Independent Panel cited evidence that measurement errors in alone can change the Doing Business ranking of a mid-ranking country such as Vietnam by about 30 places.

Finally, the way topic scores are aggregated into a single country score assumes that all elements of the Doing Business indicators are equally important (i.e. it applies no weighting). This is clearly not true as the importance of different obstacles shifts within a business’ lifecycle and between different stages of economic development. Burdens, moreover, do not accumulate in an additive way: being unable to access electricity, for instance, would make it irrelevant how well regulated the business is in other respects.

The Magic Circle

Doing Business was, from its inception, part of an elite group of global policy-relevant publications. If you’re interested in such data you will no doubt have your own list, but here’s mine:

1. the World Economic Forum’s World Competitiveness Reports,
2. the UN’s Human Development Index,
3. Transparency International’s Corruption Perceptions Index,
4. the Heritage Foundation’s Index of Economic Freedom.
5. The Global Entrepreneurship Monitor
6. F. Schneider’s regular updates on the size of shadow economies around the world (a recent and very comprehensive one here)
7. The World Bank’s Enterprise Surveys

To make this Magic Circle, a publication needs to offer regular, scheduled releases and a guarantee of longevity. But it also needs to produce two things that policy wonks crave: first, summary tables that condense a range of very complex issues into standard, quantitative information. Second, country scores and rankings covering a three-digit number of countries – ideally downloadable through a user-friendly interface. 

The first of these features is valuable because the policy industry has, over time, become more standardised and de-skilled, relying on large numbers of bright but relatively inexperienced graduates. Sitting on top of these seven datasets, one can offer sage opinions on Cambodia’s regulatory shortcomings or key medium-term challenges for Burkina Faso without being able to point to either on a map.

The second feature, national scores and rankings, is important for three reasons. First, because rankings ensure a high profile for otherwise dry subjects; they inject an element of urgency and national pride into matters that are otherwise hard for either politicians or Joe Public to care about. Second, because rankings point out best practice. The world is an impossibly big place and most people will never see much of it, so it is hard to know which countries have the best-financed small businesses, much less what one might be able to learn from them. And finally, because scores can be correlated with other variables, such as per capita GDP or unemployment, in order to demonstrate the potential impact of reforms.

The Crisis and the Critics

This is not the first time in its 10-year history that the Doing Business methodology has come under scrutiny. Despite DB’s many methodological flaws, the reason for such attention often has little to do with the quality of the work itself – simply put, Doing Business influences policy and occasionally capital allocations on a global scale. You can’t do that without making enemies.

As DB became more successful in setting the agenda for regulatory reform, especially in the developing world, stakeholders began to take particular issue (see here, here, here and here) with the ‘Employing Workers’ pillar of the DB index, which measured the ease and cost of hiring and (crucially) firing across countries. The charge was that both the DB methodology and the World Bank’s commentary rewarded reforms that served to reduce employment protection, including some in breach of the International Labour Organisation’s (ILO) guidelines.

It was becoming unclear whether the ‘Employing Workers’ score was measuring genuine ease of doing business or whether it was an ideologically-driven measure of the balance of power between employees and employers. Similarly, the ‘Paying Taxes’ score, it was argued, largely reflected countries’ political preference for a big or small state and the ability of some nations to rely on natural resource revenues rather than tax to finance the state.

Eventually, and despite having published an independent evaluation already in 2008, in 2009 the World Bank asked a Consultative Group representing Unions, civil society organisations, businesses and the legal profession to review its methodology once again. This new Group reported on its findings in 2011 and the World Bank has not reported Employing Workers scores ever since.

These debates are typical of a wider debate on Better Regulation – that of accounting for the benefits of regulation to small business (see here for a nuanced discussion).

Cost and benefits are properties of the entire regulatory framework related to business activity and must be seen in context. Providing information to government or a third party is costly but whether or not it is a burden depends on what the entity would have done without coercion and what the market and society get in return. Being pro-market and being pro-business are two different things and it is dangerous to confuse them. This was, in fact, ACCA’s rationale when we lobbied against the European Commission’s proposals to exempt micro-companies from the need to file annual accounts.

ACCA’s brief experience of Doing Business

As a global organisation, ACCA often has good reason to use such datasets too. A good example can be found here. It is taken from our Accountants for Small Business report), where we demonstrate (tentatively) that the financial system is better able to allocate capital to SMEs in countries where more borrower information and legal protection are available to finance providers.

But we’ve also been more intimately involved from time to time. Back in 2009, the UK was in the throes of a regulatory reform fever, which we reviewed in our report, Coming of Age: What next for the UK Regulatory Reform Agenda? as well as a detailed submission to the UK Regulatory Reform Committee. As part of this range of activities, the Better Regulation Executive within the UK’s Department for Business, Innovation and Skills (BIS) was actively considering ways of improving the UK’s already-high Doing Business ranking, so they spoke to ACCA about company registration and taxation, as well as the general governance of regulatory reform. By 2010, the UK had overtaken Denmark to become –quite symbolically- Europe’s ‘best place to start and grow a business.’

The BIS staff even presented their thoughts to ACCA’s UK Small Business Forum, and were extremely honest and clear about the following:

1.    Britain’s high rankings on Ease of Doing Business helped put into context the constant complaints from small business bodies about how over-regulated their members were.

2.    the government of the day had made a political decision not to try to improve Britain’s Employing Workers ranking (Britain’s weakest DB score at the time) as the financial crisis had increased support for regulation in this area

3.    they found Doing Business to be methodologically flawed and were discussing their concerns with the World Bank and IFC.

4.    they were keen for a greater and more varied pool of expert contributors (including accountants) to become involved in informing the Doing Business scores.

5.    they believed there were limits to how high a liberal democracy and EU member could rank on Doing Business, as well as how quickly they could climb in the rankings.

6.    That they nevertheless thought the ranking element of Doing Business was crucial to their efforts to raise the profile of the regulatory reform agenda with ministers.

This last point is crucial. Kai Wegrich of the Hertie School of Governance has demonstrated that, once a critical mass of countries have adopted a particular regulatory reform tool, a race of ‘leaders v. laggards’ tends to develop that spurs more countries to adopt whatever methodologies are seen as best practice for fear of being left behind on a regional or global basis. Tools such as Doing Business create a drive for reform and convergence.

Besides the UK, the Doing Business disciples are not a collection of aid-dependent emerging markets at the mercy of the Washington Consensus – Russia, for instance, had a stated target of getting to the top 20 by 2018 (from 112^th place in 2013), and was hoping to attract increased foreign investment in the process.

This time the critics mean business

Why then is this year’s review different? First, because it reflects the growing assertiveness of the BRICSA countries, whose representatives instigated the review in the first place. Forbes hints strongly that the review panel was intentionally balanced between BRICSA and non-BRICSA representatives. Second, because it comes at a time of increased questioning of top-down reforms based on the notion of ‘quality of institutions’.

Essentially, this wonkish debate is part of the much bigger tectonic shift currently underway in what people call the Washington Consensus. Emerging markets are claiming their place in global governance and at the helm of the international institutions that once dictated policy to them. For now, the World Bank’s President has indicated that ‘rankings are part of [Doing Business’] success,’ which I guess must mean they are here to stay. But little by little, the World Bank, and the World, are changing.

THE REAL TRAGEDY OF GREECE'S PUBLIC BROADCASTER (SUBSTANTIALLY UPDATED)

This is of course old news to Greek readers and most foreign ones too - the Greek Government has shut down ERT, the public broadcaster, in what they claim was a drive to eliminate waste. In the last week of its life, Greek public TV got about 13% of total viewership, broken up between three stations. None managed more than 7%.

As officials openly admit, the decision was motivated not simply by cost-cutting concerns but also (primarily, I would add) by the Government's inability to get an early-retirement and voluntary redundancy deal out of the ERT unions. Essentially the Government decided that it was easier to reboot the organisation and pay everyone's compensation than try to clear the obstacles to restructuring - which was in any case true, but a poor basis on which to act.

Perhaps Samaras sees this as some kind of Thatcher moment, a Mother of All Battles against entrenched interests. Whatever the financial or ideological case for binning the public broadcaster (and I am entirely sympathetic to getting rid of compulsory funding for ERT and freeing it from political interference, indeed even shutting it down for good), he is wrong on this matter. This is not his Thatcher moment. It is his one more stepping stone to the loss of all legitimacy as Prime Minister.

The decision was, by all accounts, taken with significant disregard for checks and balances, although, as it turns out, within the letter of the law. The Greek Government failed to consult Parliament prior to acting (not a legal obligation but surely an indication of good governance, as you'll see below), and has yet to appoint a professional administrator. The major coalition party, New Democracy, apparently even made a point of sneaking it in behind the backs of its junior coalition partners, who are now playing the only card they have by threatening to withdraw their support from the coalition, triggering a new election that all three coalition partners have sought to avoid. I doubt they will follow up on their threats.

NOTE: I have amended the following section significantly on 15/6/13 thanks to a very helpful note by a commentator. See below, and his blog, for details.

The decision to shut ERT down was enacted through a Joint Ministerial Decision (full text in Greek here) on 11 June, a treatment that was made possible back in 2011, when the 2005 law on the management of public enterprises was amended to allow for the closure of loss-making public enterprises. The Joint Ministerial Decision, however, was preceded through a novel legislative instrument (a Legislative Act) established a single day before the ERT intervention (full text in Greek here, although only temporarily), which grants the Government the power to effectively act as the administrator of the failed body through provisions in the original JMD shutting it down. This amendment is meant to ensure that public sector bodies can be 'rebooted', spending a little time in administrative purgatory in the care of government, as opposed to a professional administrator.

The use of a Legislative Act has caused a great deal of controversy: such instruments are explicitly reserved by our Constitution for use in "extraordinary cases of urgent and unforeseen need" because, while they still require approval from Parliament within 40 days, they do provide the Government with a licence to act on them in the meantime. Hence their use in compliance with medium term plans is a contradiction in terms, unless perhaps one argues that it is the unions' unwillingness to compromise that is so 'extraordinary and unforeseen' as to justify such measures. Even this bit of mental gymnastics is hard to defend (who could fail to foresee turkeys voting down Christmas?) and will probably not be upheld by the Council of State in the inevitable referral to come.

18/06/13 UPDATE: As expected, the Council of State ruled against the Government and struck down the 11/6 Legislative Act, although it did uphold the JMD mandating the closure of ERT.

In any case, I am told that such instruments have been used 19 times in the current crisis. Others (here) claim that the figure is much lower, i.e. 4 in the last eighteen months. Some, such as the act establishing our original bailout agreement, could justifiably be said to address unforeseen and urgent circumstances. But such proliferation (even if the latter figure is correct) is unjustified.

To clarify, the Legislative Act (as my reader correctly points out) does not authorise the closure of ERT. It does something else entirely.

You see, the Government has indicated (both in the original JMD and via a self-leaked non-paper) that it will re-establish the national broadcaster under a new identity and on a more rational basis as soon as possible. This is essentially the purpose of the Legislative Act - it allows the government to oversee the process of administration though a Joint Ministerial decision. In this case the JMD went out of its way to ensure that, while all other obligations of the now-defunct public sector body are taken on by the State, the employment contracts of all of its staff (including those seconded to other bodies) are automatically ended, and it will have to cease broadcasting.

As I mentioned earlier, the Legislative Act regulating administration could be overturned by Parliament. If this happens, the Greek Government's decision to close ERT will not be overturned. What will happen, is that the legal framework for its administration, the employment status of ERT's laid-off staff and its right to broadcast will come into question, in a pretty costly and time-consuming way. It's also to some extent a political ploy or poison pill on behalf of the Government, as those protesting the closure of ERT will now stand accused of interfering in the establishment of the new ERT, and the handover of the defunct ERT's assets.

What motivated this fairly authoritarian treatment? Well the obvious driver is the fact that Government and the unions were unlikely to ever reach an agreement, and public consultation would have prompted a new wave of protests in early summer (a volatile time) that would pile pressure on the governing coalition. However, people are also suggesting that this is a matter of:

1. bolstering the Government's reformist credentials in the aftermath of the failed sale of DEPA, our state natural gas company (said sale having failed after the Russians were unable to extract a guarantee that we would suspend European Competition rules to ensure rent-seeking potential should their bid succeed 
2. ceding valuable intellectual property (such as, I would expect, the ERT video archive) to favoured private interests in a non-transparent manner, or
3. dumping the disaffected old Party Faithful who make up some of ERT's current staff and replacing them with grateful new captive voters.

I really can't comment much on these scenarios, except to say that 1) is out of the question - even the dystopian inbreds running ND must realise that this move would create tons of bad publicity, not to mention saving much less money than the DEPA sale was intended to bring in. 2) is testable - a lot hinges on how soon an administrator will be appointed and who this will be; note that the JMD gives the administrator the right to establish contracts on behalf of the State - I'm not sure why; 3) is less testable in practice but the way in which new ERT jobs are advertised in future could give us some hints.

Would ND be willing to risk an election? Recent polls suggest that a barrage of slightly fishy-sounding good news coming out of Greece had given New Democracy some breathing room in early June, making it possible to risk a new round of elections, but I doubt any of the three coalition partners would consciously take such a risk - losing the elections would, after all, spell the end of the political careers of an entire generation of politicians, while winning would only buy them more time to (possibly) capitalise on an extremely weak recovery.

Update: A good and balanced roundup by Nick Malkoutsis of the reactions to the ERT closure can be found here. I am not too concerned with the ensuing protests because they have flattened a complex issue into a very simple one; they would be useless as a guide to future policy, as indeed most protests tend to be.

A LITTLE BIT OF BACKGROUND

ERT (key financial figures here) was Greece's public broadcaster, and first went live in February 1966, barely a year before the junta took over, entrenching within ERT a dirigiste legacy for years to come. State broadcasters generally tend to thrive in wartime or martial-law environments. Similarly, Greek public radio was actually first set up in 1938, under the fascist regime of I. Metaxas (more history here). For a brief overview of the broadcaster's checkered record up to the 90s, see this paper. A killer fact is that in the 80s the average tenure of an ERT director was 8 months (source).

Arguably the first breath of fresh air came in 1998 when the company's first-ever medium term strategy was set in motion and its first early-retirement plan was put into place, freeing up resources for (gasp!) programming. The culprit behind this evil neoliberal scheme to make ERT into a serious broadcaster were none other than one of Satan's Big Four imps, KPMG (see here for a detailed history of their involvement). For once, their consulting really seemed to pay off - unless perhaps ERT's emancipation was a fruit ripe for the picking.

One clue as to why the state's stranglehold on ERT was loosened in this way had to do with its falling share of the voters' attention. More importantly, in the parties' minds, private television was now a much better medium for political promotion, judging from the huge leap in political advertising spend between 1990 and 1993.

The parties' reliance on TV for influence was to prove their undoing - as documented here, the change of channels resulted in a loss of grassroots rapport, creating a vicious circle where the population was becoming increasingly alienated and parties  in turn had to rely more on television to reach them. Meanwhile, trust in politicians, TV and the press went into synchronised diving mode, as the Eurobarometer figures below demonstrate (note the lines indicate % of Greeks mistrusting):

This shift probably contributed, along with shifting public spending priorities, to the change in Greek voters' attitudes towards the political process in general, as documented here. In fact, the frustrated longing for an unmediated engagement with political parties could be fuelling part of the mafia-style growth of parties such as Golden Dawn, as well as the personality cult silliness of the Independent Greeks.

Despite what ERT's early history might suggest, ERT advocates argue that a state broadcaster is necessary if the people are to have access to objective information - the kind that is crucial to informed political decisions and action. Clearly, and, assuming de facto independence is possible for a state broadcaster, their argument has some merit in Greece, if not elsewhere. I have briefly examined that claim here, and found it to be missing the point slights (it's independence, not state subsidy, that makes public broadcasters good for democracy).

That aside, it's fair to say Greek private television is for the most part not in the business of producing television programming. Rather the stations (which are unreasonably numerous, and even the largest of which are unlicenced and unprofitable) are fronts for a much less wholesome machine of political influence and are cross-subsidised from rents extracted from the State through other arms of their owners' business empires. Such rent-seeking is in turn made possible through the influence of the media on voters' perceptions, hence ensuring that the TV stations do, in fact, earn their keep.

This is partly the outcome of a botched liberalisation of TV stations back in the 80s and 90s, of which a good summary is available here and here (pg. 252 onwards). Note that I am always in favour of liberalising broadcasting, indeed all services, and even today's ERT advocates would have struggled to argue against it in principle. But in the absence of reliable institutions, liberalisation doesn't always deliver what one might have hoped for, and it is hard to distinguish a bona fide liberalisation initiative from a plan for tailored de-regulation that enshrines rent-seeking opportunities. This is, in fact, Greece's problem in a nutshell: reforms are needed to drive growth now, but are predicated on institution-building that could take a generation; and a bad reform is occasionally worse than no reform.

To summarise, my take on the ERT affair is this: Samaras has taken a huge gamble, risking self-immolation via the ballot box in order (I guess) to rebuild some of ND's lost clientelist network. Motivations aside, his crime lies not in wanting to do away with ERT, or even in using an unorthodox means for doing so (the reboot method), but in his cavalier attitude towards the Constitution and for Parliament, which feeds into a disturbing pre-existing pattern. Regardless of how cost-effective ERT's successor turns out to be, this precedent is shameful and risks discrediting any decisive future reform as an institutional coup.

A VERY DIFFERENT VIEW OF THE FAILED GREEK STATE

I love Google Scholar.

Like all things hyperlinked, Google Scholar's number one unintended attribute is that it makes serendipity not just possible, but inevitable. You look for X, you find Y along the way.

Tonight I found myself looking, for the umpteenth time, for and at papers explaining Greece's record of Total Factor Productivity Growth after the 50s, as part of my efforts to expand this article. If you'd like to follow that thread, the best I found for you tonight was this paper on the incomplete convergence of Total Factor Productivity between Greece and other European countries.

Anyway, as I was leaping, monkey-like, from citation to citation with about 30 tabs open, I stumbled onto this paper, a review of about 60 years of productivity growth in Europe. In itself, it seemed to me like  the EU-KLEMS stuff I've read so much of, only a little out-of-date. I know I'm doing some solid researchers a great disservice in saying this but hey, it's my evening, I demand something slightly more interesting.

Then suddenly I stumbled on this phrase, which sounded eerily familiar:

"Harrison (2002) considers a game between the Dictator (D) and the Producer (P) to investigate when it will pay both parties to maintain a high coercion, high effort with monitoring equilibrium."

I love that phrase: 'high coercion, high effort with monitoring equilibrium' - it implies there's an opposite equilibrium involving low coercion (well, by the standards of an abstract Dictator), low effort and monitoring. And that, my friends, sounds a little like Greece.

You see, Greece is a paradox of both over- and under-regulation, where an overbearing, omnipresent state coexists with a truckload of employer misconduct, poverty, rent-seeking, anticompetitive practices and cronyism. You can't call it socialism because profits (often in fact rents) are widely tolerated and the state's safety net was full of holes in the best of times. You can't call it capitalism, because price signals are either supressed or hopelessly distorted by state intervention. So here's my hunch: the low-coercion, low effort and monitoring equilibrium that Harrison blames for the collapse of the Soviet Union is in fact also responsible for the failure of the Greek State, which, despite undisputedly democratic elections, remained unreconstructedly authoritarian in its function except where it was forced by outside stakeholders (usually the EU) and the threat of a popular backlash to act otherwise.

Harrison (2002) is in fact this paper and I urge you to read it. Some of it is game theory; most is in fact economic history illustrated by facts, figures and equations. Harrison, as we've seen, set up a game with two agents: the producer and the dictator.

"The dictator maximises a payoff made up by the value of rents less his costs and losses, while producers maximise their income received in wages and bonuses and appropriated through theft, less the costs of effort and punishments."  

In the Greek case, for 'producers' read 'businesses and the self-employed' - the mix of 'wages' and 'bonuses' would be different to what Harrison expected under this reading but I doubt this changes much. For 'Dictator' read, of course, the State, but in a broader sense, reflecting the particular social classes and interests that hold the State captive for a particular period of time. Output theft relates to entrepreneurs' failure to render the tax and social contributions and regulatory compliance expected by the State, whether through avoidance (legal) or evasion (illegal). Of course calling these things 'output theft' is not the libertarian view of tax, but it definitely fits the authoritarian view quite well. For a quick analysis of how regulation is a tax, I would refer you to pg 14 here. You might argue that Harrison doesn't have regulation in mind when speaking of Dictator's rents, but actually he does - just check out page 21 here.

"The dictator sets coercion high or low by deciding whether or not to monitor. Without monitoring the dictator cannot stop producers stealing output. The dictator raises coercion by monitoring output, which efficiently eliminates stealing, but monitoring is costly and is a deduction from their rents. When output is monitored, high output can be rewarded and low output punished."

"Output depends on both effort and the scale of punishments. Producers decide whether effort is to be high or low. When effort is low, the value of output is positive and the producer cost of effort is zero. When effort is high and has a positive cost, the value of output is raised by the value of effort. Output depends also on the scale of punishments, because firing and forced labour reallocate workers towards employments of lower intrinsic productivity. Output is high when effort is high, low when effort is low and low output is unpunished, and lower still when low output is punished. (Because planners know who is being punished, the dictator can discriminate between the output loss arising from low effort and that arising as an indirect cost of the punishments he has imposed, so he does not try to punish the latter twice." 

In the long run the scope for high coercion depends positively on the dictator’s return from high effort, the cost to the dictator of not monitoring, and maximum feasible or credible punishments, and negatively on the costs of effort and monitoring. It also depends positively on the excess of the dictator’s discount factor over that of producers. The more the dictator is orientated towards the long run, the more he will pay to sustain coercion in the present; the more producers are orientated towards the short run, the less they will sacrifice to persuade the dictator to abandon coercion. 

So how does the system collapse? For Harrison the two key variables are the cost of monitoring the economy and the Dictator's reputation. He argues that post-industrial economies are much harder to monitor than agrarian or industrial ones, making it unsustainable for the command economy to maintain a high-monitoring equilibrium. Some reforms can, of course put things back on track rather than undermine the Dictator - but in Greece's case the reforms would have had to increase tax administrative capacity - which never worked. In fact, even to this date the reaction to every effort at increasing the State's capacity to monitor is staggering, as the IMF's most recent review of the Greek bailout reveals:

To cut a long story short, here is a summary of Harrison's findings:

• The system remains stable right up to the point of collapse.
• Command economies can secure stable high output through artificial incentives, under given historical circumstances.
• Coercion can be legitimate socially but not legally. Authority that rests on coercion cannot make binding commitments. Rather, the credibility of commitments rests on the Dictator’s reputation, which is fragile and may be lost if coercion is relaxed once. The absence of binding commitments results in a time-consistency problem for central planners.
• In exercising coercion the dictator is rationally secretive. Both the dictator and producers may exploit information asymmetries to shift payoffs in their favour. Specifically, the dictator will conceal monitoring and punishment costs, and producers will exploit the difficulty of observing effort to overstate its subjective costs and secure improved rewards.
• Command economies may be undermined by adverse trends in monitoring costs. Changes in the means and complexity of production can raise the costs of monitoring producers. When monitoring becomes unprofitable, the dictator will abandon high coercion.
• Command economies may also be undermined by bad policy. Too much and too little coercion are both destructive. Too much means overreliance on penalties. Too little means tolerating rent–seeking and erosion of the dictator’s reputation. Both can undermine the profitability of monitoring.
• Command economies can be undermined by economic reforms. Moreover, the cycle of reforms and counterreforms can harm the dictator’s reputation.
• The dictator’s surrender, not workers’ resistance, triggers the system’s collapse.

  

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΙΚΑ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ;

*** Αυτό το άρθρο είναι αρκετά παλιό και οι αριθμοί δεν ανταποκρίνονται πλέον στην πραγματικότητα (αν και ποιοτικά δεν έχουν αλλάξει πολλά πράγματα). Αν σας άρεσε, δοκιμάστε ένα από τα άλλα μου άρθρα, π.χ αυτό.***


Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου ένα άρθρο που δημοσίευσε ο ευπρεπής και ενδιαφέρων συνομιλητής @SalataTV, βασισμένο σε δημοσίευση του ‘Ιού’ της Ελευθεροτυπίας, με τίτλο ‘Ο μύθος του υπερπληθυσμού των δημοσίων υπαλλήλων’.

Η κεντρική θέση του άρθρου είναι ότι τα περί υπεράριθμων δημοσίων υπαλλήλων και υπερτροφικού δημοσίου μπορεί να ακούγονται λογικά βάσει ορισμένων από τα βιώματα του μέσου  Έλληνα, αποδεικνύονται όμως ανεδαφικά αν οι πραγματικοί αριθμοί συγκριθούν με τους αντίστοιχους σε άλλες χώρες της Ευρώπης ή του ανεπτυγμένου κόσμου. Επιπλέον, τα δύο άρθρα συμπεραίνουν ότι η φιλολογία περί διογκωμένου δημοσίου μεθοδεύεται από κέντρα εξουσίας, που ως σκοπό έχουν τον περιορισμό του ρόλου του κράτους και της διαπραγματευτικής δύναμης των συνδικαλισμένων δημοσίων υπαλλήλων.

Όπως φαντάζεστε, διαφωνώ. Γνωρίζοντας όμως ότι η κουβέντα αυτή είναι άλλο τόσο περίπλοκη όσο είναι σημαντική, ζήτησα από τους συνομιλητές μου στο Twitter ένα μικρό περιθώριο χρόνου για να ετοιμάσω ένα σχετικό άρθρο. Τα ευρήματά μου τα παρουσιάζω παρακάτω σε συνέχειες. Ζητώ την κατανόησή σας για τυχόν καθυστερήσεις.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ;

Η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει υπολογισμούς για τον πληθυσμό των υπαλλήλων στη δημόσια διοίκηση, άμυνα και υποχρεωτική δημόσια ασφάλιση κάθε τρίμηνο βάσει της  Έρευνας Εργατικού Δυναμικού. Μπορείτε να τους βρείτε εδώ. Για να μπορούμε να συγκρίνουμε αυτούς τους υπολογισμούς με τα αποτελέσματα της πρόσφατης πρώτης απογραφής των δημοσίων υπαλλήλων, ιδανικά θα χρησίμευε να έχουμε στοιχεία από τον Ιούλιο του 2010. Επειδή τα στοιχεία ανά κλάδο είναι τριμηνιαία, αριθμούς έχουμε μόνο για το τρίμηνο ως τον Ιούνιο και έπειτα για το τρίμηνο ως το Σεπτέμβρη, είναι όμως βέβαιο ότι μιλάμε για ένα νούμερο της τάξης του 370.000.

Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας, για συντομία ΔΟΕ, (τον οποίο όπως θα δείτε σύντομα επικαλούνται όλες οι πλευρές σε αυτή τη συζήτηση) υπολογίζει ότι το 2008 οι δημόσιοι οργανισμοί πέραν της δημόσιας διοίκησης απασχολούσαν 630.000 υπαλλήλους (αναζητήστε τα τελευταία στοιχεία εδώ), και υπολογίζει το συνολικό πλήθος των ΔΥ σε 1.022.000 – ένα νούμερο πολύ κοντινό στους υπολογισμούς του ΕΒΕΑ τους οποίους δικαίως σχολιάζει απαξιωτικά ο Ιός. Από αυτό το νούμερο θα αφαιρέσω, για να είμαστε δίκαιοι, γύρω στους 27 χιλιάδες ούτως ώστε αναλογικά να αντικατοπτρίζει στο γενικότερο Δημόσιο τη μείωση προσωπικού που πραγματοποιήθηκε στις δημόσιες υπηρεσίες από το 2008 ως τα μέσα του 2010. Το σύνολο είναι μόλις κάτω από 1 εκατομμύριο.

Η απογραφή βέβαια του 2010 βρήκε μόλις 760.000 δημοσίους υπαλλήλους – κυρίως επειδή δεν συμπεριέλαβε ΔΕΚΟ, ΝΠΙΔ και δημοτικές επιχειρήσεις. Λέτε οι παραπάνω να μην καλύπτουν το κενό των 230.000; Εγώ πιστεύω ότι το καλύπτουν με άνεση. Όπως και να ‘χει το πράγμα, η δεύτερη φάση της απογραφής θα επιδιώξει να συμπεριλάβει και αυτούς τους κλάδους. Οι συντάκτες του Ιού θα πουν βεβαίως ότι πρόκειται για μαγείρεμα για να βγει το επιθυμητό νούμερο, αλλά αυτό δεν εξηγεί γιατί κυβέρνηση, εργοδότες και συνδικάτα ήταν ικανοποιημένοι ήδη από το 2008 με το νούμερο των 1.022.000 ΔΥ.

Τώρα σχετικά με το αν υπήρχαν κάποιοι που φώναζαν για 1,5, 2 και 2,5 εκατομμύρια δημοσίους υπαλλήλους όπως μας βεβαιώνει ο Ιός (παίρνοντας γραμμή από την ΑΔΕΔΥ), δεν μπορώ να το κρίνω, ούτε ονομάζουν κανέναν τέτοιο προπαγανδιστή οι συντάκτες. Μια απλή αναζήτηση στο Google θα σας δείξει ότι τα ‘παπαγαλάκια’, αν όντως είναι τέτοια, μιλούσαν για 1 εκατομμύριο, άντε και κάτι παραπάνω.  Βέβαια πάντα θα υπάρχουν ‘κάποιοι’ αναλφάβητοι καραγκιόζηδες που πιστεύουν ο,τιδήποτε και όλο και κάποιος θα βρέθηκε να πει κάποια μαλακία στα κανάλια. Έχω κάπου έξι χρόνια να δω ειδήσεις από Ελληνικό κανάλι οπότε μπορεί να μου ξέφυγε. Αλλά δεν θεωρώ ότι υπήρχε άτομο σε υπεύθυνη θεσμική θέση ή με σοβαρή επιρροή στην κοινή γνώμη που να υιοθετούσε τέτοιους υπολογισμούς. Προσωπικά έχω γράψει στο παρελθόν ότι ο αριθμός τους πρέπει να ήταν μικρότερος από  1.024.000 το 2007 (εξηγώ γιατί εδώ).  Δεν έπεσα έξω.

Όλα τα παραπάνω βέβαια δεν απαντούν το ερώτημα του αν είναι υπεράριθμοι οι δημόσιοι υπάλληλοι. Για να αποδείξουν το αντίθετο οι άνθρωποι της ΑΔΕΔΥ και οι συντάκτες του Ιού επικαλούνται μια έρευνα, της οποίας τα στοιχεία σταματούν στο 2002 και η οποία δεν εξηγεί τον ορισμό των δημοσίων υπαλλήλων που χρησιμοποιεί.  Η έρευνα με τη σειρά της επικαλείται το Economic Outlook του ΟΟΣΑ από τον Ιούνιο του 2003, όπου τα στοιχεία αυτά δεν αναφέρονται πουθενά.

Δεν πειράζει. Μπορείτε να δείτε να τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΟΟΣΑ εδώ, τα οποία λένε περίπου το ίδιο πράγμα και κατονομάζουν ως πηγή τον ΔΟΕ. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, μας λέει ο ΟΟΣΑ, είναι σχεδόν οι μισοί απ’ ό,τι στη μέση ανεπτυγμένη χώρα, αν τους μετρήσουμε ως αναλογία επί του εργατικού δυναμικού.  Έχουμε αν μη τι άλλο πολύ λίγους δημοσίους υπαλλήλους. Τα προβλήματα με αυτό το νούμερο όμως είναι πολλαπλά, και έχουν να κάνουν τόσο με τον αριθμητή όσο και με τον παρονομαστή που χρησιμοποιεί ο ΟΟΣΑ.

Εδώ κάποιοι θα αρχίσετε να δυσανασχετείτε αλλά σας παρακαλώ να συνεχίσετε να διαβάζετε: δεν σκοπεύω να κερδίσω χρόνο βάζοντας αστερίσκους, ούτε να επιμείνω σε λεπτομέρειες για να σας αποπροσανατολίσω. Σας υπόσχομαι ότι μια σε βάθος μελέτη των στοιχείων στηρίζει το υπεράριθμο των δημοσίων υπαλλήλων.

Στον αριθμητή, ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί μόνο στοιχεία για την απασχόληση στον κλάδο της Γενικής Κυβέρνησης  τα οποία παίρνει από τον ΔΟΕ – στην περίπτωση της Ελλάδας, κάπου 390.000. Αυτοί ο ίδιος ο ΔΟΕ μας πληροφορεί ότι είναι λίγο παραπάνω από το ένα τρίτο (38%) των δημοσίων υπαλλήλων της χώρας, οπότε η πληροφορία που αντλούμε από τα στοιχεία του ΟΟΣΑ είναι πολύ περιορισμένη και ίσως παραπλανητική.

Βασιζόμενος σε αυτόν τον ελαττωματικό ορισμό των δημοσίων υπαλλήλων, ο ΟΟΣΑ δίνει την πυκνότητα απασχόλησης στο Δημόσιο για την Ελλάδα το 2008 ως λίγο μικρότερη από 8%. Συγκριτικά μπορεί κανείς να υπολογίσει την ίδια αναλογία, π.χ. στη Γερμανία, όπου ανέρχεται στο 12%. Ο Έλλην συνδικαλιστής της ΑΔΕΔΥ κοιτά αυτά τα στατιστικά και αναφωνεί ‘Πάρτα μωρή άρρωστη!’, συμπεραίνοντας ότι οι συνάδελφοί του όχι μόνο δεν είναι υπεράριθμοι αλλά αντιθέτως παραείναι λίγοι . 

Αν όμως προσθέσουμε και τους δημοσίους υπαλλήλους που απασχολούνται εκτός της Γενικής Κυβέρνησης (και για τις δύο χώρες εννοείται) τότε συμβαίνει κάτι μαγικό. (Αντλώ τα σχετικά στοιχεία από τον ΔΟΕ εδώ). Τα στατιστικά γίνονται 20% για την Ελλάδα και 13.6% για τη Γερμανία. Δείτε και το σχετικό γράφημα παρακάτω, για να καταλάβετε το μέγεθος της πλάνης.

UPDATE: Σχετικά με τους παραπάνω αριθμούς ακούω στα comments κάτι ψελλίσματα και χαχανητά περί δημιουργικής λογιστικής. Να εξηγήσω λοιπόν τίνος είναι τα λογιστικά 'κόλπα' που τόσο σας ενοχλούν. Ο ΔΟΕ, του οποίου τα στοιχεία επικαλούμαι, συνδιοικείται από εργοδότες, κυβερνήσεις και εργατικά σωματεία και τα στοιχεία του συνυπογράφονται από τους συνδικαλιστές μας. Στις επίσημες στατιστικές του τα επιμέρους νούμερα τιτλοφορούνται ως '4. Κλάδος Γενικής Κυβέρνησης' και '5. Δημόσιες Επιχειρήσεις' και το άθροισμα των 1.020.000 τιτλοφορείται ως 'Δημόσιος Τομέας (4+5)'. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι ως χώρα να υποβάλουμε στον ΔΟΕ τέτοιο άθροισμα. Όπως θα δείτε παρακάτω, πολλές αξιοπρεπείς χώρες το αποφεύγουν. Αν λοιπόν οι αριθμοί δεν σας αρέσουν, πάρτε ένα τηλέφωνο την ΑΔΕΔΥ και πείτε τους να ανακαλέσουν την υπογραφή τους. Γιατί η 'δημιουργική λογιστική' που χλευάζετε είναι εργόχειρο των κοινωνικών εταίρων, όχι δική μου. Με λένε Κορνάρο και όπως θέλω σας pwnάρω.

Αν μάλιστα θέλουμε να αποφανθούμε περί βιωσιμότητας του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων, είναι καλύτερο να πάρουμε ως παρονομαστή το σύνολο των εργαζομένων και όχι ολόκληρο το εργατικό δυναμικό, το οποίο περιλαμβάνει και τους ανέργους. Με βάση αυτό τον υπολογισμό οι δημόσιοι υπάλληλοι το 2008 ήταν το 22.4% των εργαζομένων της χώρας, σε αντίθεση με περίπου 14% στη Γερμανία.

[Βλέπω ότι κάποιοι έχετε ενστάσεις σχετικά με τον υπολογισμό αυτό. Όπως προτιμάτε. Καλύψτε με το χέρι σας το γράφημα στα δεξιά για να μη σας συγχύζει και συνεχίστε να διαβάζετε :)) ] 

Γιατί κάνει τέτοια πράγματα ο ΟΟΣΑ, θα μου πείτε, και εκθέτει τα παληκάρια της ΑΔΕΔΥ; Κυρίως για να διατηρήσει τη συγκρισιμότητα των στοιχείων. Μολονότι το έργο της γενικής κυβέρνησης είναι πάνω κάτω ίδιο σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες, το έργο των δημοσίων οργανισμών πέρα από αυτήν δεν είναι καθόλου συγκρίσιμο.  Αν για κάποιο λόγο θέλετε επιπλέον αποδείξεις, δείτε τι βρίσκει ο ΟΟΣΑ όταν προσεγγίζει το θέμα λίγο διαφορετικά: ποιό ποσοστό επί του συνολικού κόστους των υπηρεσιών του δημοσίου αναλώνεται σε αμοιβές υπαλλήλων; Στην Ελλάδα, το 59.1%. Στη μέση ανεπτυγμένη χώρα, το 47.8%.  

Μπορώ να επαναλάβω όλους αυτούς τους υπολογισμούς για άλλες χώρες αλλά δυστυχώς δεν προλαβαίνω. Είναι νομίζω σαφές όμως ότι χωρίς περαιτέρω μελέτη οι αριθμοί του ΟΟΣΑ τους οποίους επικαλείται ο Ιός είναι πολύ παραπλανητικοί και τείνουν να υποτιμούν δραστικά τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα. 

Ορισμένοι εκ δεξιών μπορεί, βάσει αυτών των υπολογισμών, να προσπαθήσουν να συμπεράνουν πόσοι υπεράριθμοι δημόσιοι υπάλληλοι υπάρχουν. Για να μην κουράζεστε, μπορώ να σας πω από τώρα ότι για να πιάσουμε τα ίδια ποσοστά με τη Γερμανία θα έπρεπε να χαθούν περίπου 330.000 με 360.000 θέσεις εργασίας στο δημόσιο, με μια γενναία αύξηση στις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες και μεγάλες περικοπές παραέξω. Αλλά ας μη βιαζόμαστε: κι αυτά τα νούμερα είναι εξίσου άχρηστα. Διαφορετικές χώρες έχουν διαφορετικούς κρατικούς μηχανισμούς και αυτό έχει επιπτώσεις για τον αριθμό των υπαλλήλων που χρειάζονται.

Η σημαντικότερη επιρροή κατά τη γνώμη μου προέρχεται από την αποκέντρωση του κράτους. Όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η τοπική και περιφερειακή αυτοδιοίκηση στις ανεπτυγμένες χώρες διαχειρίζεται κατά μέσο όρο το 23.2% των δημοσίων δαπανών. Στην Ελλάδα διαχειρίζεται το 5.7%. Όταν η περιφεριακή και τοπική αυτοδιοίκηση έχει σοβαρές και περίπλοκες αρμοδιότητες, χρειάζεται και πολύ περισσότερους υπαλλήλους, και ορισμένες εργασίες μοιραία επαναλαμβάνονται στο τοπικό και εθνικό επίπεδο. Κάποια είδη υπαλλήλων που σε μη αποκεντρωμένα κράτη τα χρειάζεται μόνο το υπουργείο οικονομικών (π.χ. ελεγκτές ή στατιστικούς) σε ένα αποκεντρωμένο κράτος τις χρειάζονται και οι οικονομικές υπηρεσίες σε περιφερειακές και τοπικές αρχές. Σε ομοσπονδιακές χώρες οι περιφερειακές αρχές έχουν δικές τους κυβερνήσεις και κοινοβούλια.  Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τον πολύ μεγαλύτερο βαθμό απασχόλησης στις κεντρικές δημόσιες υπηρεσίες που επιδεικνύουν άλλες χώρες. Ο σημαντικότερος όμως παράγοντας είναι η παραγωγικότητα του δημοσίου, και γι' αυτήν έχω να σας πω μερικά πράγματα παρακάτω.

Θα μου πείτε βέβαια, γιατί επέλεξα ως χώρα σύγκρισης τη Γερμανία. Γερμανοί είναι αυτοί, δουλειά τους είναι να μας pwnάρουν όπου μπορούν. Στην πραγματικότητα η μόνη κάπως συγκρίσιμη χώρα είναι η Πορτογαλία (μια μικρή χώρα με μεσογειακές αγκυλώσεις και εξίσου συγκεντρωτικές δομές με τις δικές μας), αλλά δυστυχώς γι’ αυτήν ο ΔΟΕ δεν μπορεί να παραθέσει συγκρίσιμα στοιχεία.

Αλλά αφού πιάσαμε κι αυτό το τροπάριο γιατί να μη δούμε και τους σημαιοφόρους του pwnage, τους  Σκανδιναβούς; Κι εδώ έχουμε πρόβλημα συγκρίσιμων στοιχείων αλλά μία από τις σκανδιναβικές χώρες, η Δανία, παρέχει όντως στο ΔΟΕ συγκρίσιμα στοιχεία με αυτά της Ελλάδας. Το ποσοστό των ΔΥ επί του εργατικού δυναμικού λοιπόν είναι 20.7% έναντι 20.2% για την Ελλάδα. Τόσο υπερτεράστιο είναι το Δανέζικο δημόσιο σε σχέση με το δικό μας παίδες. Μιλάμε για ξύλο. Δεν θα τσαντίσω τους κρατιστές φίλους με το να αναπροσαρμόσω αυτά τα ποσοστά βγάζοντας απέξω τους ανέργους. Δείτε όμως και την κατανομή του, και δείτε πόσο παραπλανητικό είναι (και πάλι!) να κοιτάμε μόνο τους αριθμούς της δημόσιας διοίκησης:

Σε όσους πανηγυρίζουν διαβάζοντας τα παραπάνω ως και καλά απόδειξη της ανωτερότητας του μεγάλου κράτους έχω να πω το εξής: όσο το οριακό όφελος που αποκομίζει ο φορολογούμενος πληρώνοντας δημοσίους υπαλλήλους υπερβαίνει το οριακό όφελος από ό,τι άλλες δαπάνες θα επέλεγε να κάνει από μόνος του, λογικό είναι να επιλέγει να δίνει κι άλλα λεφτά για να πληρώνονται οι δημόσιοι υπάλληλοι αντί να τα βάζει στην τσέπη του. Οι φόροι του Δανού 'αγοράζουν' περισσότερες υπηρεσίες από τους δημοσίους υπαλλήλους του απ' ό,τι αυτοί του Έλληνα ανά μονάδα κόστους. Προφανώς λοιπόν ο Δανός καλά κάνει και δέχεται να πληρώνει. παραπάνω φόρους για να συντηρεί το μεγαλύτερο δημόσιο τομέα του. 

Με την ίδια λογική αναρωτηθείτε: έχουμε περίπου το ίδιο αποδοτικούς δημόσιους υπαλλήλους με τη Δανία; Αν όχι, τότε δεν πρέπει να δεχόμαστε να τους δίνουμε περίπου τα ίδια λεφτά, όπως και κάνουμε. Όσο πιο μεγάλο το κενό της παραγωγικότητας, τόσο πιο μεγάλο θα πρέπει να είναι και το κενό στη διάθεσή μας να πληρώνουμε δημοσίους υπαλλήλους. Χε-λόου!!! Η αποδοτικότητα δε των δημοσίων υπαλλήλων δεν αυξάνεται (σημειωτέον) με το να προσλαμβάνουμε περισσότερους. Αυξάνεται με επενδύσεις. Πρώτα να έρθει η αύξηση της παραγωγικότητας και μετά θα βάλω κι εγώ ο Ελληνάρας το χέρι στην τσέπη να πληρώσω δημόσιους υπαλλήλους. Στο μεταξύ ευχαρίστως να πληρώσω για ό,τι αποδεδειγμένα αυξάνει την ικανότητά τους να μου παρέχουν απαραίτητες υπηρεσίες. Κι όμως κανείς δεν διαδηλώνει για καλύτερα πληροφοριακά συστήματα, υψηλότερα standards προσλήψεων ή αυστηρότερη αξιολόγηση. Ούτε που τους περνά από το μυαλό ότι όλα αυτά μπορεί τελικά να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας στο Δημόσιο.
  
Τέλος η σύγκριση με Γερμανία και Δανία μου λέει και κάτι ακόμη. Όσο πιο ποιοτικό δημόσιο τομέα έχει μια χώρα, τόσο λιγότερους υπαλλήλους απασχολεί εκτός των κεντρικών υπηρεσιών του κράτους. Το κράτος κοιτά να κάνει τις δουλειές που μόνο αυτό μπορεί να κάνει και αφήνει τα υπόλοιπα στους ιδιώτες. Ας μην αναζητείτε (όσοι το αναζητείτε) μόνο το μεγάλο κράτος της Αρείας Φυλής: να απαιτείτε πρώτα απ' όλα τις δομές που το καθιστούν βιώσιμο. 

Σας αφήνω για την ώρα με μια απλή γραφική απεικόνιση των διαφόρων υπολογισμών για το πλήθος των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα. Το εμβαδό κάθε κύκλου είναι άναλογο του αριθμού των εργαζομένων.